-Ang ganda mo. -Ikaw rin, Ma.
Puntahan natin sila.
-Ganda no'n. -Sobrang ganda.
Dati n'yo pa bang kilala si Heart?
-Oo. -Oo naman.
Sa tingin ko, papatok ito.
-Buti 'andyan kayo. -Natuwa ako.
'Wag tayong magpapahalata ngayon.
Hindi. Gusto kong sabihin sa lahat. Ayos lang ba?
Sige.
-Magkita tayo sa libing. -Sige.
Anong ginagawa n'yo?
-Diyos ko! -'Wag ganyan.
Nagtatalik.
-Sige. -Diyos ko!
Nakakatuwa.
-Heto na. -Diyos ko.
Mom, ano 'yang dala mo?
Mustard, sweetener, mga panghalo.
Mayroon ako n'yan sabahay. Bakit nagdala ka pa?
Baka sakali lang.
-Gigi! -Dolly.
Hi, Gigi.
-Umupo na kayo. -Aalis na tayo.
Pupuntahan natin si Ed.
-Sa libingan. -Oo.
Tingin mo ba, tama na 'tong dala mo?
-Baka sakali nga lang. -Nagbibiro ka ba?
Diyos ko. Inimbita mo ba si Rita?
Hindi.
May yata bago siyang batang lalaki.
May mga 'di talaga nagbabago.
Ikinalulungkot ko.
-Salamat. -Napakatapang mo.
'Yong mga bubuhat.
Isa sa bawat gilid.
Kailangan pa namin ng dalawa.
-Ako na. -Hindi, ako na.
-Ako na. -Hindi, gusto mo...
-Gusto mo ba? -Alam mo? Ikaw na.
Isa, dalawa, tatlo, buhat.
Mukhang mabigat 'yan. Ako na.
Oo, ako na. Salamat. Ayos na.
At ngayon, aalalahanin natin ang naging buhay ni Ed Paskowitz,
na nabuhay nang may dignidad, kabutihan at respeto.
Sa kabila ng malubhang karamdaman,
nanatili siyang positibo,
at tiyak na minahal niya ang pamilya niya.
Kaya ngayon, ipagdiwang natin ang buhay niya.
Nakabili ka ba ng coleslaw?
Oo, Mom. Ako na ang bahala.
-Parehong klase? -'Wag mo na 'yong isipin.
Si Mort ba 'yon?
Sino 'yon?
-Ayos ka lang ba? -Oo, ayos lang.
-Diyos ko, hindi ka pala nagbibiro. -Hindi.
Hello sa inyo.
-Ayos ka lang? -Oo naman.
Sige na.
Nakatingin ba sila kay Dad?
Importante pa ba 'yon?
Hanggang sa muli, Ed.
-Puwede ba akong magtanong? -Ano 'yon?
Puwedeng ilibing ako sa tabi n'yo ni Tammy kapag kayo ang nagkatuluyan?
Sige, kung gusto mo.
Ang kinang ng Star of David na 'yan.
Salamat.
Kailan ka pa nahilig sa Hudaismo?
Medyo matagal na.
Talaga ba?
Uy.
Hi.
May nabasa ako
na lumang tradisyon ng mga Hudyo ang pagputol ng kurbata sa libing,
pero hindi ko talaga...
Ako ang gagawa.
Sige.
'Ayan na.
-Salamat. -Sige.
Sinabi ba ni Josh na minahal ka niya?
Alam mo kung paanong gustong makita ng mamamatay-tao ang mga mata mo?
At alam mo nang mamamatay ka na.
Gustong makita ni Josh sa mata mo na mahal mo siya,
na ngayon ka lang nakakilala ng tulad niya.
Ang nakakatawa, sinabi niya 'yon,
pero 'di ako nakinig.
Nakatingin pa rin ako sa kanya.
-Sobrang nakakalito. -Okay.
'Di bale na.
Wala na akong pakialam doon.
Doon lang sa katotohanang nagsinungaling ka sa'kin.
Ayos.
-Na magkasama kayong nagsinungaling. -Sige.
Dapat ba akong pumunta sa Shiva?
Hindi mo na kailangang gawin 'yon.
Sige.
Hi, Tito. Kumusta ka na?
-Buti nandito ka. -Ikaw rin.
-Ayos ka lang ba? -Oo.
-Hi, Tito Mort. -Maura.
Tito Maura. Hi.
Maraming salamat. Gusto ko lang sabihing naiintindihan ko.
May batang lalaki sa klase ko
-na may ganyan ding kondisyon. -Pumasok na kayo.
Kaya kung kailangan mo ng kausap...
Hi. Sa pamilya ba ng babae o lalaki?
-Paumanhin? -Biro lang. Pumasok ka na.
-Salamat. -Sige na.
-Salamat. -Umupo ka na.
Papuntahin mo na ang nanay mo.
Ayokong mahuli siya.
Ipapakita ko ang hardin.
-Pasensya na. -Kumalma ka lang.
-Oo, salamat. -Len. Kumusta ka?
Kulang ang mustard dito.
Naglabas ako ng isang lalagyan.
-Kulang 'yon. -Ito muna.
Gusto ng lahat ito.
Ilabas mo ang lalagyan.
Oo. Ilalabas ko na ang buong lalagyan.
Ayos ka lang?
Oo. Ayos lang ako.
Sabihin mo 'pag may nakita ka.
Isang bagsak kung naririnig n'yo.
Kung naririnig n'yo, dalawang bagsak!
-Diyos ko. -Lumapit kayong lahat.
Maupo kayo at simulan na natin ang munting palabas.
Malugod namin kayong tinatanggap sa pag-alaala natin kay Ed
na kilala rin bilang Shiva.
Nais kong magpasalamat sa lahat ng mga pumunta,
para magkomento sa ginawa namin sa bahay na ito.
Ayaw ko nang patagalin pa,
kaya sunod nang magsasalita ang tao sa kanan ko.
-Ang pangalan mo ay? -Ruth.
Nais mo bang magbahagi ng alaala?
Pinaligaya ni Ed si Shelly.
Sasabihin ko 'yan.
Hindi ko siya masyadong kilala.
Hindi kami masyadong nagkita.
-Pasensya na, Shelly. -Ayos lang.
Ayoko.
Ako si Tiffany, ako muna kung maaari.
Alam ko na hindi ako ang pinakamalapit na tao kay Ed,
pero may inihanda ako.
Ayon kay Rumi, isang Persiyanong makata,
"Ikinukubli ng bundok ang alingawngaw nito."
Isara mo ang pinto.
Naku po.
"Ayoko."
'Wag ako.
Wala akong magandang sasabihin.
May kuwento roon.
-Puro komento sya. -May kuwento.
'Wag mong iinisin si Esther.
Gagantihan ka niya sa lamay mo.
"At ganyan ko dininig ang tinig mo."
Siguro masasabi nating ganoon natin dininig ang tinig niya.
Narinig ko sa isa sa inyo na isa siyang mabuting kapitbahay.
Sinimulan niya ang recycling dito.
Ayos lang ang kulay?
-Ayos lang ito. -Sige.
Salamat.
-Ayos na ba 'yan? -Ayos na 'to.
Sige, salamat.
Bakit tinatakpan ang mga salamin?
Anong sinasabi ng Bibliya o ng Torah o ng kahit ano riyan?
"Kahit ano."
Wala ito sa Bibliya. Tradisyon ito.
Tungkol ito sa paglaya sa labis na pagmamahal sa sarili,
sa paglaya mula sa pagkukunwari.
Pagpapakatotoo lang.
-May isa pa rito. -Ayos. Salamat.
Maganda 'yan.
Kaunti lang ang alam ko sa Hudaismo.
Naging masaya ba ang Bat Mitzvah mo?
'Di ako nagkaroon ng Bat Mitzvah.
Pinayagan nila akong 'wag ituloy.
-Grabe... -Nakakalungkot ba?
Ang sasabihin ko sana...
Pangit na pagpapalaki?
Nagkakamali ang tao, tapos ay lumalaki.
Para sa isang 'di miyembro, kahanga-hanga sa'kin ang pamilya mo,
at nakatutuwa ang kuya mo.
Sobrang saya ko.
Alam ko, ang dami kong sinabi. Sana ayos lang.
Oo nga. Ibig kong sabihin...
Pakiramdam ko,
may hindi ka sinasabi sa'kin.
Kung maaari,
sabihin mo na sa'kin.
Tingin ko, parang magulo ang relasyon ni Josh
sa mga babae.
At marami na siyang naging babae.
Oo.
Hindi ko naman sinasabi na adik siya sa pagtatalik o pagmamahal.
Baka adik siya sa pagmamahal.
Isasabit ko na ito.
Pasensya na.
Diyos ko, ang ganda nito. Naaalala ko pa noong binili ko 'to.
Nabili ko ito roon sa East Village
sa New York. Naaalala mo?
-Oo. -Ang ganda nito.
Ayos ka lang ba? Alam kong kakaiba 'to.
Pero masaya akong narito ka.
Salamat sa pagpunta.
Kakaiba sa pakiramdam na ipagpalit.
Hindi kita ipinagpalit.
-Wala ka bang nami-miss? -Meron.
Nami-miss mo ang ari ko?
-Minsan, naiisip ko ang ari mo. -Naiisip mo ang ari ko.
'Yong mga laruan. Plastik lang 'yon.
Hindi naman ganoon kasama.
Malaki na ang pinagbago...
Oo.
-...sa larangang 'yon... -Oo nga.
-...ng kung anuman. -Ayos sila.
May iba't ibang hugis at laki.
Iba pa rin 'yon.
'Di 'yon tulad ng mainit at tumitibok na ari.
Sipsipin mo ako.
Diyos ko.
-Sandali. -Ano?
Mahal kita.
-Sandali. -Ano?
Ayokong maging isang sikreto.
Hindi porke galing ka sa pamilyang 'to,
magiging katulad ka rin nila.
Gusto ni Tito Ed ang golf.
Naaalala ko isang beses, tinira niya ang isang chip shot.
'Yon na yata ang pinakamahusay na nakita ko nang personal.
-Mami-miss natin siya. -Si Raquel?
Hindi ko alam.
Inilalabas na ang mga panghimagas.
Aalis na siya.
Ang mga bata, gusto ang mochi.
At nakuha ko ang mochi sa ref...
Saan ka pupunta?
May isang libing pa akong pupuntahan.
Ano bang sinasabi mo?
Ano bang sinasabi mo? 'Wag kang tumakbo.
Bakit ka nagsisinungaling sa'kin?
-Anong nangyari? -Totoo ang sinabi ko.
Mahal kita.
Gusto kong magkaanak kasama ka. Gusto kong gawin lahat kasama ka.
Dapat sinabi ko nang mas maaga. Mahal kita.
Naiintindihan mo ba?
Ikaw pa lang ang minahal ko.
Sige na.
Sinungaling ka.
Ano?
Teka, ano?
Diyos ko.
Ano bang nangyari?
-Anong nangyari? -Bitawan mo 'ko.
Hindi. May nakausap ka ba?
May sinabi ba sa'yo si Syd?
Ano namang sasabihin sa'kin ni Syd?
Rita.
May sinabi siya sa iyo.
Josh. Ilan ba silang lahat?
Ilan pa? Sino pa?
Sino bang nakausap mo?
Rita, Syd. Kahit sino... Nasaan ako riyan?
Ano naman? Mahal kita!
Sinabi mo rin ba 'yan sa kanilang lahat?
Hindi!
Ano ba!
-May sinabi ka kay Raquel? -Sino si Raquel?
-'Yong rabbi. -Oo.
Sinabi ko na maayos ang naging libing.
Talaga? 'Yon lang?
Parang di ka nagsasabi ng totoo ngayon.
'Yon lang talaga ang sinabi ko.
Sa tono mo,
sa tingin ko, hindi lang siya basta rabbi sa'yo.
-Oo. -Ang bagong laruan?
Hindi ko siya pinaglalaruan.
Mabuti siyang tao.
Ang pinakamabuting taong nakilala ko.
Puwede ba, Josh?
-Hi. -Siya si Colton.
-Colton. -Josh.
Masaya ka ba sa Shiva?
Oo. Ito ang una ko.
Mabuti. Sana ay nasisiyahan ka.
Mayroong Reese's Pieces doon.
Puwede mong subukan.
Baka gusto mong...
-Puwede kong... -Ano?
Hindi ko alam kung paano ko sasabihin.
Si Rita ang tunay kong ina.
At sa tingin ko,
Ikaw ang tatay ko.
Oo. Anak natin siya.
Mahal ko!
-Kumusta? -Halika.
Matatapos na ang pag-alaala. Saan ka?
-Hey. -Hey.
Pasensya na, natapon ko ang alak, nilinis ko lang.
-Ayos ka lang? -Oo.
Mabuti. Nagustuhan nila ang bahay?
Diyos ko. Sa tingin ko, talagang...
-Alam ko. -Talagang tamang-tama ito.
Bagay na bagay sa okasyon.
-Salamat sa... -Kasi, parang...
Maganda 'yan.
-Kinailangan kong... -Oo, alam ko.
Ayos ka lang ba?
Oo naman. Bakit?
Parang may kakaiba lang sa mukha mo.
Dapat yata magpakasal na tayo.
Bukod sa pasasalamat ko sa pagpunta ninyo, gusto ko lang ding
sabihin kung gaano ako nagpapasalamat
dahil sinamahan ninyo ako sa pagbabagong-buhay ko.
Sa Westlake Elementary School, naroon si Gng. Painter,
nakatayo ako sa pila ng mga babae, at gusto ko ang pakiramdam.
Napag-usapan na natin ito.
At pinaalis niya ako sa pilang 'yon at pinatayo sa pila ng mga lalaki.
-Sinabi ko... -Sibat muna ako.
Doon ko nalaman na may kakaiba sa'kin.
Galing ako sa Overland Park, Kansas.
Magandang lugar iyon.
-Kansas? -Oo.
Huling taon ko na sa high school.
Mahilig ako sa sushi.
-Talaga? -Oo.
Walang ibang may gusto ng sushi roon bukod sa akin.
Ewan ko.
Mahilig ka ba sa sushi?
Naisip ko lang na baka namana ko 'yon sa'yo.
Oo. Mahilig ako sa sushi.
Kaya pala.
Oo.
Ang samang timing lang nito
dahil gulong-gulo ako ngayon, at...
Alam mo? Lagi naman akong ganito.
Hindi ko alam kung magugustuhan mo ako.
Kahit anong mangyari,
magugustuhan kita.
Matagal ko nang 'di nakikita ang mga ito.
Alam ko na kung bakit.
Bakit wala akong Bat Mitzvah?
-Ayaw mo. -Pero 13 taon lang ako no'n.
Di pinapayagan ang 13 anyos magdesisyon.
Mom.
Pupunta ang tatay mo sa isang dress-up camp noon.
Camp Woman Wonka.
Ano? Anong camp?
Isang camp sa Hatzenplatz, sa kakahuyan,
kung saan nagdadamit sila ng pambabae.
Kaya walang Bat Mitzvah
dahil gusto ni Dad na magdamit na parang isang babae sa kakahuyan?
Oo at dahil laki sa layaw ka rin.
Alam mo 'yon. 'Yong Memory Keeper's Daughter.
-Nabasa ko iyon. -Talaga? Hindi ba gusto mo 'yon?
Kay Barbara Kingslover.
-Kingsolver. -Kingsolver.
'Di si Barbara Kingsolver ang nagsulat no'n.
-Pareho lang. -Kingsolver.
-Hi. -Hi, anak.
-Uy, Dad. -Hi.
Sinabi sa'kin ni Mom na kinansela mo ang Bat Mitzvah ko
para makapunta ka sa isang dress-up camp?
Totoo ba 'yon?
-Hindi 'yon totoo. -Hindi?
Hindi.
Pumayag akong kanselahin mo.
Trese lang ako noon.
Ikaw ang nagpatigil...
Hindi kayang ipatigil ng edad trese ang Bat Mitzvah.
Ikaw ang nagpatigil niyon.
Nagkasundo tayo. Nirespeto ko ang isip mo.
Hindi kita mapilit gawin ang Haftorah mo.
Ano, tututukan kita ng baril sa ulo?
Kaya huwag kang maging makasarili.
May ibang mundo pa sa labas.
-Okay. -Hindi puro ako,
puro si Ali, puro damdamin ko.
Sa kuwartong 'to, ako ang makasarili. Grabe...
-Sa tingin ko. -Ayos 'yan.
'Di ko kailangan ng Judaismo. Sino gustong maging Hudyo?
Sinong kailangan ng gabay sa buhay?
Ano namang gagawin ko sa Diyos?
-Salamat. -Hinaan mo ang boses mo.
-Hinaan ang boses? -May bisita.
Dahil 'yan ang relihiyon ng pamilya. Pagkamalihim.
Sumusobra ka na.
"Heto pangkolehiyo mo, 'wag mong sasabihin sa iba."
-"'Wag mong sabihin kay Josh." -Diyos ko.
Bakit lagi mo akong binibigyan ng pera?
Dahil, maganda kong anak,
wala kang kayang gawin!
Alam mo, mas marami ka nang nasasabi ngayon
kaysa noong ginagawan kita ng tseke,
pinahihiram ng pera na hindi naman talaga hiram
dahil hindi mo naman ibinabalik.
Naiintindihan mo? Ni isang kusing.
Ako ang nagbabayad sa buhay mo.
Hindi ko kailangan 'yan at wala akong pakialam sa pera mo.
Hindi mo na ako puwedeng sigawan dahil matanda na ako.
'Ayan na. Maayos na, tapos na.
May tanong ako.
Ngayong hindi na kita kargo.
Gusto mo ba ako?
Kung hindi kita binigyan ng pera,
kakausapin mo ba ako?
Mukhang masarap ito.
-Oo. -Gutom na ako.
Ayos pa ba ito?
-Hindi ko alam. Amuyin mo. -Talaga?
-Ayos pa? -Oo, sa tingin ko.
Nakabili ako ng coleslaw.
Oo, pero hindi dalawang klase.
Hindi dalawang klase. Diyos ko.
-Mukhang masarap ito. -Heto, tikman mo bago ko kainin.
-Masarap ba? -Maasim.
Kakainin ko pa 'rin.
Masarap siya.
Magpapakasal kami ni Tammy.
Kasalan!
Hindi ko gusto ang wansoy, pero okay ito.
Nakakatuwa 'yan.
Hindi mo ako tinanong, pero payag ako.
-Mabuti. -Salamat.
Magiging Pfefferman siya?
Hindi ko alam. Tatanungin ko siya. Ayaw ko ng pangalan niya.
Baka kaya lang niya ako pakakasalan ay para sa apelyido ko.
-Hi. -Hi.
-Hi, anak. -Hi.
-Sino 'yan?
Kumusta? Ako si Colton.
-Hi. -Hi.
-Sino ka nga? -Colton.
-Coton? -Hindi. Colton.
-Colton. -May "L."
-Colton.
-Hi. -Hello.
Colton.
Kasama mo si Rita kanina?
-Oo. -'Yon nga ang naisip ko.
-Maupo ka. -Salamat.
Nagugutom ka?
-Sige. -Gusto mo nito?
Hindi ko hilig ang lamang-loob.
Hindi ito lamang-loob. Hiniwang atay ito.
Lagyan mo ng mustard.
Heto, subukan mo.
Tikman mo lang.
-Nagustuhan mo? -Masarap nga.
-Sino siya?
Hayaan n'yo muna akong kumain.
Nagdarasal muna ako bago kumain.
'Di ginagawa naming mga Hudyo iyan.
-Okay. -Bisita ka namin.
Kung gusto niya...
-Maghawak-kamay tayo. -Sige na.
-Salamat. -Ang laki ng kamay mo.
Para sa pagkain at sa araw na ito,
-at sa mga taong... -Alam kong babalik siya.
-Kita mo na? -Halika na, Ali.
Halika.
Halika, tumabi ka kay Mommy. Halika.
Halika na, anak.
Papalapit na siya. Halika na.
Halika na.
Mas mabisa ang panalangin kung konektado tayong lahat.
Nagpapasalamat po ako, Mahal na Ama,
sa pagkain, sa magandang araw,
at sa mabubuting taong ito.
Sa ngalan ni Hesus.
Mapanlikhang Superbisor Jessica Ignacio tayong lahat.