WAT VOORAFGING
Ik zoek de car'a'carn.
'Hij komt uit het westen, vanachter de Rug van de Wereld.'
'Van het bloed, maar niet opgevoed door het bloed.
Ik moet Rhand Altor terugbrengen naar mijn thuis...
...zodat hij mijn volk kan redden en vernietigen.
De Tuatha'an zijn vredig.
De meesten renden niet eens.
De Tuatha'an volgen de Weg van het Blad.
We zweren geweld af.
In de vorige eeuw was er een lied...
...dat harmonie bracht.
Rhand beschermen, hem leiden...
...is het enige wat telt.
Je danst aan haar touwtjes.
Je beheerst hem niet.
Ik heb de Herrezen Draak beschermd.
Jij geeft me geen orders meer.
Ik zou haar vermoorden.
Niet als je hulp wilt.
Ik kan aan mijn geloften ontkomen.
Er is een sa'angreaal voor vrouwen. De Sakarnen.
Wat als hij car'a'carn wordt?
Die titel heb je nog niet.
Niet voor de proef van Rhuidean.
Wat dacht je aan bij de laatste slag?
Niks.
Niet denken vergt veel oefening.
Dat heeft mijn vader me met de boog geleerd.
Om een vlam voor te stellen en alles erin te voeden.
Angst, haat, woede, totdat mijn geest leeg was.
Alleen de vlam en leegte.
Was je vader een zwaardmeester?
Ik weet veel niet over hem.
Hij was soldaat toen hij jonger was, voor mij...
...maar ons leven bestond uit schapen en bergen.
De regen en het gras volgen.
De berg op in de zomer, eraf in de winter.
We kenden elk pad door ons bos, elke weide, elke beek.
Je kunt dit hier leren kennen.
Als de moeder van een lam sterft...
...snijden we de nieuwe moeder...
...en doen haar bloed op het lam, zodat ze het accepteert.
Ik lijk op hen.
Hun bloed stroomt door mij.
Maar ik ben hen niet.
Dat word ik nooit.
Maar wil je dat wel?
Ik kan niet alles zijn.
Ik wil iets vinden wat ik wel kan zijn.
Je wordt nooit een zwaardmeester als je pauzes neemt...
...en lui blijft.
Hou het zwaard vast zoals ik getoond heb...
...denk aan je vlam...
...en dan doe ik echt mijn best.
Kom op.
We hadden een gezegde...
...over een bekeken pan die nooit kookt.
Was het maar zo makkelijk.
Hier is water en schaduw, vrijwillig gegeven.
Iedereen is welkom als eerstezusters.
Hebben alleen de wijzen bedienden?
Het zijn gai'shain, niet bedienden.
In de sperendans...
...geef je de meeste ji door je vijand aan te raken zonder te doden...
...of kwaad te doen.
Wie geraakt wordt, wordt gai'shain.
Je beantwoordt graag vragen...
...waar we geen interesse in hebben.
Wat interesseert je, Aes Sedai?
Hoe je wist dat we kwamen.
De wijzen zien vele paden.
Wat gebeurt of begint, is makkelijker te zien...
...dan wat zal of kan gebeuren.
We zagen Egwene helemaal niet.
Het was onduidelijk of...
...de jongeman die zich Rhand Altor noemt, zou komen.
Anders...
...zou hij zeker sterven...
...en de Aiel ook.
Maar hij is gekomen...
...en als hij Rhuidean overleeft...
...zullen sommige Aiel het overleven. Dat weten we.
Als je niet gekomen was, was je gestorven.
Zonder Aan'allein was je gestorven.
Als je niet door Rhuidean gaat...
Dat had je niet mogen weten.
Vrouwen kunnen zien hoe de toekomst in Rhuidean wordt geweven.
Dat is alles.
Verandering komt als een lawine, of we het nu willen of niet.
Je mocht geen zwaard aanraken.
Aiel raken geen zwaarden aan.
Ben ik dan Aiel? Jij blijft onduidelijk.
Niemand raakt een zwaard zo dicht bij de stad in de wolken aan.
Jij ook niet.
Vraag je me om te dansen, Aan'allein?
Het is zover.
Hou op met deze onzin.
Je hebt lang genoeg de speren gedragen.
Langer dan had gemoeten. -Ik ben een Speervrouwe.
Ik wil geen wijze zijn.
Je bent geroepen...
...maar je ging over de Drakenmuur om de car'a'carn te zoeken.
Je kunt je lot niet ontlopen.
Ik weigerde ook toen ik geroepen werd.
Ik dacht dat ik zo sterk en hard was als een vrouw kan zijn.
Uiteindelijk...
...leerde ik m'n plicht...
...mijn schuld aan het volk.
De cadin'sor, Aviendha.
Je nieuwe kleren wachten hier op je.
Ik vraag toestemming voor Rhuidean.
De vraag is gesteld. Ik antwoord ja.
Ik antwoord ja.
Als je sterft...
...krijgt je familie je kleding ter herinnering.
Een sterke geest en een sterk hart zijn nu je wapens.
Maar als je eraan vasthoudt als een speer...
...helpen ze je door alles heen.
Kom terug.
Ik ben terug voor jullie bij Chaendaer zijn.
Ga je morgen naar Rhuidean?
De wijzen zeggen dat veel mannen weken op de helling wachten.
Ik niet. -Deze arrogantie zal...
Ik weet dat ik moet gaan.
Wat wil je?
Vertel me wat je gaat doen, zodat ik je kan helpen.
Je wilde me nooit helpen.
Meer heb ik niet gedaan.
Denk je dat je alles weet wat er is?
Moet ik je vertrouwen?
Zeg me dat wat ik ook doe, je me niet zult tegenhouden.
Zeg dat je me niet gebruikt voor de Toren of jezelf.
Zeg het gewoon, dan weet ik dat het waar is.
Ik zal niets doen om te voorkomen dat je je lot vervult.
Daar is mijn leven aan gewijd.
Maar ik kijk niet toe...
...hoe jij je kop eraf laat hakken.
Dat is niet goed genoeg.
We naderen Rhuidean nu.
Dus je bent er geweest.
Alle stamhoofden gaan. -Voor de proef.
Je mag alleen over de stad praten met wie er geweest is.
Als alle stamhoofden en wijzen gaan...
...maakt het dan verschil voor de car'a'carn?
We zijn getekend door Rhuidean...
...wie het overleeft...
...de stamhoofden, op de linkerarm.
Het Volk van de Draak.
Zo noemden ze ons ooit.
De car'a'carn...
...die met de dageraad komt, krijgt twee tekens.
Zo zullen we hem herkennen.
Een stad in de wolken.
Shaido.
De vrede van Rhuidean zij met u.
Wie naar Chaendaer komt, mag in vrede terugkeren naar het fort.
Er wordt geen bloed vergoten.
Heb je Natlanders naar Rhuidean gebracht?
Waar is je man, Sevanna?
Dood.
Mijn nieuwe man, zijn zoon Muradin, is in Rhuidean.
En hij is er nog.
En als mijn broer faalt, ga ik binnen.
Je hebt het niet gevraagd, Couladin.
Als Muradin faalt, vraag het dan.
We zijn met twee en mogen ja zeggen.
Wat doe jij hier, Rhuarc? Je ziet er niet goed uit.
Maar de Taardad hebben hun stamhoofd nog.
Ik vraag toestemming voor Rhuidean.
De vraag is gesteld. Ik antwoord ja.
Deze man is geen Aiel.
Hij moet gedood worden voor zijn aanwezigheid.
Mijn moeder was Aiel. -Je vader, ja, maar je moeder...
Hij gedraagt zich als een vrouw.
Wil je een wijze zijn, Couladin?
Trek een jurk aan en kom naar me toe. Ik zal je trainen.
Tot die tijd zwijg als een wijze spreekt.
Melaine?
Het moet gebeuren. Ik antwoord ja.
Probeer je van deze Natlander een van ons te maken?
Hij is soft.
Rhuidean wordt zijn dood.
Ga terug naar je tenten, Couladin.
Jij ook, Rhuarc. En jij, Aan'allein.
Dit is een zaak van de wijzen...
...en de man die de vraag gesteld heeft.
Jij ook, Egwene.
Ik ga met hem mee.
Als je het vraagt, stemmen we niet toe.
Je moet leren wat jij bent en hij moet leren wat hij is.
Jullie paden zijn niet gelijk.
Ik vraag om Rhuidean te betreden. -Moiraine.
Dat had je niet mogen weten.
Maakt het uit dat ik het weet?
Misschien veel of misschien helemaal niet.
Toen we jou door de Ringen zagen gaan, stelde jij de vraag.
En wat zag je als ik niet ging?
We hebben al te veel verteld.
Wie beweegt met te veel kennis van de toekomst vindt een ramp...
...door niets doen, omdat ze de toekomst verwachten...
...of door 'm te willen veranderen.
De vraag is gesteld.
Ik antwoord ja.
Moiraine Sedai...
...in Rhuidean vind je drie ringen.
Stap erdoor en je ziet je toekomst...
...telkens weer, in variaties.
Je ziet duizenden wentelingen van het Rad...
...en hierdoor zul je ongetwijfeld...
...dingen zien die voor jou bedoeld zijn en andere die dat niet zijn.
Rhand Altor...
...tussen de glazen pilaren...
...loop je in de sporen van je voorouders.
Elke stap vooruit is een stap terug in de tijd.
Soms tientallen jaren, soms honderden.
Leiden is weten waar je vandaan komt...
...het bloed in je aderen begrijpen.
Je moet ongewapend naar Rhuidean...
...om de ware Aiel te eren.
Als je wapens hebt, laat ze hier.
Ze zijn hier als je terugkomt.
Als dat gebeurt.
Ze zijn aan Rhuidean beloofd.
Rhuidean is van de doden.
Ze praten pas weer met de levenden als ze terug zijn.
We zien ze pas...
...als ze weer tussen de levenden staan.
Hij is van het verleden.
En zij is van de toekomst.
Verdwijn bij de levenden...
...en belast ons niet met wat verloren is.
Spreek niet over wat de doden zien.
Ben je klaar?
Nee.
Hij ziet er niet Aiel uit.
Nee.
En deze mist, deze droge mist...
...is heel vreemd.
En als ik ernaar kijk...
...zie ik strengen van de Ene Kracht...
...en dan weer niet.
Avendesora.
De Levensboom.
We wisten dat de Aiel hem hadden.
Maar we wisten niet waar.
Hij zou bijna 3000 jaar oud zijn.
Het voelt...
...vredig eronder.
We hadden er ook zo een waar ik opgroeide.
De Aiel gaf Cairhien honderden jaren geleden een stek van Avendesora.
Een aflossing van een nog oudere schuld.
Zo'n boom hebben we niet in Cairhien gezien.
Nee.
Omdat oom Laman, toen hij koning werd...
...hem voor zijn troon heeft omgehakt.
Hij wilde een niet te evenaren troon.
We wisten het toen nog niet...
...maar daarom kwamen de Aiel over de Rug...
...en is de Aiel-oorlog begonnen.
Om hem te doden voor het breken van zijn gelofte...
...de boom te beschermen en de vrede te bewaren.
Ze jaagden op hem en verbrandden elke stad...
...tot ze hem te pakken hadden...
...op de helling van Drakenberg...
...waar hij gedood werd.
Daarom was mijn moeder op Drakenberg toen ze van mij beviel.
En daarom ben ik de Herrezen Draak...
...omdat jouw oom die boom omgehakt heeft.
We waren al verbonden voor mijn geboorte.
Soms lijkt het lot zo sterk...
...dat het tij ons gewoon meesleept.
En soms...
...is het heel kwetsbaar.
Je had niet moeten komen.
Muradin?
Volgens Sevanna was je hier.
Janduin, wat heb je? Vecht.
Kom, snel.
Lamans soldaten zouden niet zo ver moeten zijn.
Ik heb haar gevonden.
Waar?
Nee.
Mijn liefste.
Schat, ik heb hun koning gevonden.
De eedbreker.
Ik heb zijn leven...
...met mijn speer genomen.
Schaduw van mijn hart.
We hebben gewonnen.
Geen teken van de baby.
Nee.
Mijn moeder.
Mijn vader.
Elke stap vooruit is een stap terug in de tijd.
Latra heeft jullie laten komen.
Je moet instemmen met wat ze vraagt, Mandein.
Komen de anderen ook?
Sommigen. De meesten.
Ik heb mijn zusters in een droom gesproken en we hadden dezelfde droom.
De leiders die niet komen en niet akkoord gaan...
De namen gaan verloren.
Als ik niet terugkom...
...help dan onze stam beschermen.
Dat zal ik doen, schaduw van mijn hart.
Maar onthoud, je moet het ermee eens zijn.
Er mogen van de Aes Sedai geen wapens naar Rhuidean.
Latra Posae Decume.
Waarom heb je ons ontboden?
Omdat de laatste mensen die echt Aiel waren...
...nu allemaal dood zijn.
Daarom ben je hier.
De mensen die deze stad gebouwd, deze boom geplant hebben.
Waarom draag je geen zwaard?
Het is verboden.
Maar je weet niet waarom.
Er is te veel dat je niet weet.
De wijzen zeiden dat je iets van ons zou vragen.
Wie er leiding geeft aan jullie moet naar Rhuidean komen...
...stamhoofden en wijzen...
...leren waar je voorouders vandaan komen...
...en waarom je geen zwaard draagt.
Wie niet kan leren, zal niet leven.
Gewoon komen?
Wie van ons komt, zal alle Aiel leiden?
Degene die alle Aiel zal leiden, zal later komen...
...van het bloed, maar niet opgevoed door het bloed.
De car'a'carn komt bij zonsopgang uit Rhuidean...
...en verbindt jullie met onbreekbare banden.
De car'a'carn zal jullie terugbrengen en vernietigen.
Wat wil je van ons?
Jullie zullen door deze zuilen gaan...
...en in de sporen van jullie voorouders lopen.
...de wereld door hun ogen zien en weten wie jullie zijn.
Weten waarom wij Aes Sedai jullie eedbrekers noemen.
Ik ga wel.
Ik vrees mijn verleden niet.
We zijn geen eedbrekers.
Iedere stap vooruit een stap terug in de tijd.
Iedere stap vooruit een stap terug...
De Levensboom.
De chora.
De chora Avendesora. Je hebt te veel gerookt.
Schiet op. Ouwe Adan zal ons pakken.
Hij is van voor het Breken.
Je zou je vredig voelen als je onder zijn takken zit.
Ik voel het.
Blijf daar weg.
Dat is waardevoller dan jullie drieën.
Die boom wordt nooit groter in dat potje.
Kom op. De oude Adan zegt...
...dat we hier zijn om een stad te bouwen.
Een stad van vrede, alleen Aiel. Daar planten we hem.
Bomen doen het goed in de woestijn.
Mama.
Wat is er?
Je zus.
Een groep bandieten...
...heeft haar.
Ze was de was aan het doen.
Ze hebben Coline ook.
We moeten ze terughalen.
Nee. Daar wil ik niks over horen.
Alles komt goed.
Alsjeblieft...
...ga naar je wagen.
Ga nu.
Alles komt goed.
Allerlei dingen komen goed.
Je hebt 'r gehoord.
Ze leven nog.
Ze zijn ontvoerd.
We moeten iets doen.
Dat kan niet.
Ze waren bij de beek.
Als we de sporen volgen...
We sluipen 's nachts binnen en halen ze terug.
Zonder geweld.
De meiden zijn rechts van het vuur.
Ik maak ze wakker. Stilletjes.
We smokkelen ze weg als de mannen slapen.
En als ze ontwaken?
Ik laat haar niet achter.
Hou je stofsluier omhoog, zodat ze ons gezicht niet zien.
Maigran.
Lewin. Wat doe jij hier?
Ik snij je open als een varken.
Ga je gillen zoals je zus?
Jullie doen gewoon...
Maigran, sta op. Je moet opstaan.
We zijn bang. -We moeten gaan.
Nee, Lewin. Je eed.
Genade van het Licht, zij met ons.
Lewin. -Charlin.
Charlin? Gaat het? -Lewin.
Wat hebben we gedaan?
Dat is een wapen.
Het is alleen dat.
Het is verboden in de Weg van het Blad.
Een speer.
Met een speer vergaar je voedsel.
Wat is er gebeurd?
Hij heeft ze gedood.
De mannen die ons pijn deden.
Lewin kwam en doodde ze.
Zeg zulke dingen niet, kind.
Dat mag niet.
Is het waar?
Is dat zo?
Ze wilden ons doden.
Ze hebben Charlin gedood.
Heb je iemand gedood?
Ze hadden Maigran, opa.
Ze deden haar pijn.
Wat konden we doen?
We begraven onze doden en gaan door.
Wat kun je anders?
Jullie...
...zijn geen Aiel meer.
Vreemden, eedbrekers.
Moeder?
Alsjeblieft?
Moeder.
Alsjeblieft?
Wie ben jij die me 'moeder' noemt?
Verberg je gezicht voor me, vreemde.
Ik heb een zoon gehad met zo'n gezicht.
Ik wil hem niet als moordenaar zien.
Mama.
Verberg je gezicht.
Mama.
Wat doen we nu?
Bescherm ze.
Zij gebruiken geen geweld...
...maar wij wel.
Verdwijn bij de levenden.
Dingen zien die voor jou bedoeld zijn en andere die dat niet zijn.
Aviendha.
Duizenden wentelingen van het Rad.
Duizenden...
Wat is er, liefje?
Attentie, ze komt eraan. -Moiraine.
De Hoedster van de zegels... -Dit is fout.
De Vlam van Tar Avalon... -Doe dit niet.
De Amyrlin Zetel. -Nee, doe dit niet.
Moiraine.
Al'Lan Mandragoran.
...ik bevrijd je van je binding.
Rhand Altor...
...accepteer jij de binding?
Ja.
Moiraine.
De Herrezen Draak.
Ik zweer trouw aan jou.
Adan.
-Opa.
Mijn jongen.
Waar zijn mama en papa? -Jongen.
Kom hier.
Jonai.
Het is genoeg geweest.
We kunnen niet verder.
Hoe bedoel je?
We begraven onze doden en gaan verder. Wat kun je anders?
De anderen komen. Ze zijn achter de Rug.
Mijn dochter droomde...
Wij gaan naar het zuiden.
De Aes Sedai hebben de laatste geleidende man gedood.
De aarde kalmeert.
We vinden een plek...
...veilig genoeg om liederen over de oogst te zingen.
Herinner je je dat lied?
Ik herinner het me. Ga niet weg.
Je mag met ons mee, Adan.
Alsjeblieft.
Ik breek mijn eed niet.
Onze vuren zullen je altijd verwelkomen.
Vertrek nu in vrede.
De Weg van het Blad is vrede.
Wat nu, opa?
We begraven onze doden en gaan door.
Wat kun je anders?
Je moeder zag geweldige dingen in haar dromen.
Zoals wat?
Een stad in de woestijn.
Een plek waar wij, Aiel, veilig kunnen zijn...
...zonder gekwetst te worden.
Waar is het?
Het oosten.
Richting de dageraad, over de Rug.
Mijn opa zei dat ik voor deze boom moest zorgen.
En op een dag zul jij dat ook doen.
Hoe komen we over de Rug?
Samen.
Je loopt in de sporen van je voorouders.
Elke stap vooruit is een stap terug in de tijd.
Een stap terug in de tijd.
Soms tientallen jaren, soms honderden.
De wagens zijn klaar.
Mooi.
Heb je de enten van de chora?
Een boom en een pot voor elke wagen, 10.000.
Iedereen kent vrede als hij onder hun takken loopt.
Er is nog iets...
...wat je moet meenemen.
Nee.
Het is te kostbaar...
...en zij kunnen niet vechten om het te verdedigen.
De Aiel hebben getoond dat er moed in vrede is.
Vrede?
Onze broeders liggen dood aan onze voeten...
...door jouw hand en je spreekt over vrede?
Deze broeders leven nog.
Sommigen gevuld met waanzin.
Ik vrees voor hun kunnen als een vrouw met ze samenwerkt.
Vergeet niet dat onze zuster, Mierin Sedai...
...de gevangenis van de Duistere opende en de naam Lanfir aannam.
Dit is de sterkste sa'angreaal ter wereld.
De Sakarnen, alleen gemaakt voor vrouwen.
De mannelijke aanvulling, zwaard Callandor...
...is verborgen in een steen, in een fort dat niet doorbroken kan worden.
Zijn veiligheid gegarandeerd door oorlog en angst.
Ik vertrouw het toe...
...aan vrede.
We zorgen voor wat je ons hebt gegeven...
...tot je het terug wilt.
Dat zweer ik.
Natuurlijk.
Maar blijf bewegen, altijd bewegen...
...tot je een veilige plek vindt...
...waar niemand je kwaad kan doen.
Zoals je zegt, Aes Sedai.
Hou je aan deze eed.
En je kinderen, je kleinkinderen en verder.
Behoud de Weg van het Blad.
Zweer het.
We zweren deze eed, Aes Sedai...
...dat zweren we op onze botten en ons bloed.
De Aiel volgen altijd de Weg van het Blad...
...dat zweren we op onze botten en ons bloed.
Het was een eer jullie te dienen.
Een eer voor ons allemaal.
Ben je bang, liefje?
Alles komt goed.
En van alles...
...komt goed.
Verdwijn bij de levenden.
Leiden is weten waar je vandaan komt...
...het bloed in je aderen te begrijpen.
Elke stap vooruit is een stap terug in de tijd.
Het is een prachtig lied.
Je komt hier toch vandaan?
Ja, Aes Sedai. Mijn familie verbouwt nog die velden.
Ze halen net de oogst binnen.
Je moet ze bezoeken.
Vandaag is toch te belangrijk voor je? Ik kan morgen gaan.
Morgen?
Morgen wordt alles anders.
Het is niet aan mij...
...maar wat is het?
Wat je hebt gevonden?
Het dunste deel van het patroon.
Een plek waar we doorheen kunnen en de andere kant kunnen vinden.
En wat is daar?
Een kracht...
...die mannen en vrouwen kunnen gebruiken.
De Ware Kracht.
Het verandert alles.
Kun je je dat voorstellen? Iets wat iedereen kan gebruiken.
Niet alleen Lews Therin en de Aes Sedai...
...zelfs jij, je familie.
Dan hoeven ze niet met de hand te oogsten.
Ja, maar dat voelt goed. Ik kan het niet uitleggen.
Om de tarwe in je handen te voelen...
...de grond onder je voeten te voelen bewegen...
...voelt goed.
Ga maar.
Ga naar je familie.
Zing je lied.
Weet je het zeker?
Niets is belangrijker...
...dan je dierbaren vasthouden.
Voorouders.
De Weg van het Blad.
Eedbrekers.
Nee. -Voorouders.
Aviendha.
Het spijt me.
Ik begreep het niet.
Over het zwaard.
En nu wel?
Ik weet dat ik het nooit echt zal begrijpen.
Heb je...
Heb je Moiraine gezien?
Ze is...
Ze is nog binnen.
Waar ga je heen?
Terug.
Naar de tenten?
Jij niet?
Niet zonder haar.
Zoals je wenst, Natlander.
Verdwijn bij de levenden.
Je kunt ons niet allen aan.
Duizenden wentelingen van het Rad.
Dingen die voor jou bedoeld zijn en andere die dat niet zijn.
Moiraine.
Deze Toren buigt nooit voor jou.
Er zijn 7 dagen verstreken.
Aviendha is al twee dagen terug.
We moeten achter ze aan.
Ze wilden dat we bleven.
Vertaling: Robert de Ridder
Creatief supervisor Florus van Rooijen