IKA-6 NA ARAW
LANGIT NG MGA NEGRO
'Di kami papasok sa school?
-Nagpapatugtog ka ba ng radyo, Daddy? -Hindi.
Syempre, papasok kayo sa school.
Unang araw ni Gracie Jean.
-Handa na kayo? -Opo.
-Ano ang ilang tao? -Luku-luko.
Tama.
Aalis na tayo, at 'di natin papansinin ang mga luku-luko at kalokohan, 'di ba?
Diretso sa sasakyan.
Makinig kayo sa mga guro n'yo.
I-lock mo ang pinto.
Alam ko. Alam ko, darling.
-Tingnan mo ang kalokohang 'to. -Darling, tumingin ka sa'kin.
-'Wag mo silang hayaang matuwa. -Lintik sila.
Sige. Tingnan mo,
may tatlong opsyon tayo.
Una, babalik ako sa loob, kukunin ko ang .45 ko, at papatayin ko silang lahat.
Makukulong ako, kukunin sa'yo ang mga bata.
Sa totoo lang, 'di ko gusto ang unang opsyon.
Pangalawa, sa bahay lang ako kasama mo.
Sa unang linggo sa trabaho?
Masisisante ka, at...
Ano nga ulit ang unang opsyon?
Sa akin ka tumingin. Sa akin lang.
Sa lahat ng pinagdaanan natin,
ano'ng magagawa ng ilang manika?
Ihahatid ko sa school ang mga bata, at papasok ako sa trabaho.
Pumasok ka sa loob, ikandado mo ang pinto.
Sige.
Kaya natin 'to.
-Ano'ng tawag mo rito? -Panimula.
-Masyadong kapansin-pansin ang krus? -'Di ko alam ang sinasabi mo.
-Nakita 'yan ng mga anak ko. -Sino'ng may kasalanan?
Ang lugar na ito ang aking... Aming tahanan.
Sa palagay ko, mahalagang alam ng isang tao ang kinalalagyan niya.
Kung ako,
'di ko maisip tumira sa lugar kung saan ayaw sa'kin ng mga tao.
Nang mag-isa.
Mag-isa ka lang ngayon.
Matatapos 'to bago pa sila makaalis sa bakuran nila.
Banta ba 'yon?
'Di ko alam ang sinasabi mo.
Betts? Ayos lang ba lahat?
Ayos lang, darling.
Ayos lang.
Ba't ka titira sa lugar kung saan ayaw sa'yo ng mga tao?
'Yong seryoso.
Ang sikat ng araw.
Amoy tsampaka ang hangin.
-Nagugustuhan ko na. -At pamilyang isasaalang-alang.
Kita mo?
Nahanap mo ang sagot nang mag-isa.
-Ayokong ang mga anak ko ay-- -Mabuti't wala kang anak.
Hindi ba?
Maghanap ka ng ibang matitirhan, Mrs. Emory.
Dahil ito na ang pinakamagandang mararanasan mo,
at 'di na 'to magiging ganito kaganda.
Alam mo,
ang mabuti sa pagiging magkapitbahay, Mrs. Wendell,
alam mo kung saan mo 'ko mahahanap.
Salamat, Emory.
Magkita tayo sa party.
Meron mamayang hapon. Nakakabagot ang mga ganoong party.
Maraming mayabang. 'Di ka masisiyahan.
'Di ako pupunta kung 'di kailangan, kaya i-enjoy mo na lang ang half-day mo.
Sa susunod.
Kumusta ka?
Puwede akong magdahan-dahan kung gusto mo, o puwede kong isulat.
Magbebenta na kami.
Tingnan mo siguro ulit 'yong pinirmahan n'yong kasunduan.
'Di ito aktwal na pagpapaupa.
Walang mortgage sa bangko,
at hinuhulugan ang utang nang walang dagdag na equity.
-Ibig sabihin ng hinuhulugan-- -Napakataas ng interes.
'Yon din ang nangyari sa pamilyang iba ang kulay na inilagay ko sa Compton.
Ang Pamilya Johnson sa Thorson Avenue.
May mga bagong pamilyang Negro na gustong-gustong lumipat dito.
Sigurado akong malalaman mo kaagad na 'di kayo nag-iisa.
Babalaan mo ba sila tungkol sa mangyayari?
-Compton Police Department. -Kay Sergeant Wheatley nga.
Baka umubra nga.
'Yong sinabi mo noong isang gabi.
Ang babaeng 'yon...
Ang mga taong 'yon...
Ang kapal, George.
Ano'ng nangyari?
Ewan ko, Mrs. Wendell...
Betty, 'yong sinabi mo sa meeting na 'yon...
Sinungaling ako...
kung sasabihin kong 'di ako gising magdamag sa kakaisip doon.
Kakaisip sa...
lahat ng sinabi mo.
Kung kilos ang mga salita...
Alam mo, noong nasa Korea ako,
may mga bagay na kailangang gawin, kung minsan.
At...
kailangan ng partikular na uri ng lalaki
para gumawa ng partikular na uri ng bagay.
Alam mo kung ano'ng magpapasaya sa'kin?
Isang araw ng pahinga.
Isang araw lang na 'di ko kailangang gumawa ni isang desisyon.
At may mag-aasikaso ng lahat.
Lahat ng gulong 'to.
-Dapat akong... -Diyos ko, makinig ka sa'kin.
Napatagal ka na. Umalis ka na.
Salamat sa delivery at pagbisita.
Ikinatutuwa ko, 'di ito pahirap sa'kin.
Sinasabi 'yan dati ng nanay ko.
Betty, kung may kailangan ka,
sa akin,
kahit ano,
'wag ka mag-alangang lumapit.
Umalis na tayo rito.
May gusto akong ipakita sa'yo.
Tara.
Halika.
-Alam nilang nasa lunch tayo. -Sino?
Dito.
-Sino 'yan? -Takbo!
Takbo!
Dali! Doon!
Pasensya na sa pagdaan ko.
Hindi. Mahilig akong makipagkaibigan.
Sa Georgia, ang daming tao sa bahay.
Laging bukas ang pinto.
Matagal na kayo rito?
'Di masyado. Ilang linggo.
Buwan.
Ang bilis ng oras dito, 'no?
Siguro kasi laging ang taas ng sikat ng araw.
Ang hirap tukuyin ng katapusan ng umaga at umpisa ng gabi.
Malalaman mo ang oras sa mga puno sa North Carolina.
Alam lagi ng mga anak ko kapag hapunan na batay sa lilim.
Mga puno... nami-miss ko 'yon.
Sige lang.
Alam kong 'di mga puno ang ipinunta mo rito.
Hinahanap mo ako.
Halatang-halata ba?
Bihirang makakita ng ibang Negro sa komunidad na 'to.
At sa hitsura mo sa labas ng bintana ko, matagal-tagal na.
Matagal na nga.
Alam ko kung gaano kahirap.
Ang lugar na 'to. Ang mga...
taong 'to.
Sinubukan nila lahat para mapaalis kami rito.
Sumisigaw sila sa labas ng pinto buong magdamag.
Mga pako sa daanan.
Naglagay sila ng sulat sa mailbox.
"Bantayan n'yo ang mga anak n'yong... negro."
'Di na ako natulog,
kumain.
'Di ako makaalis.
Natatakot ako.
Kung ano-anong... maiisip mo.
Akala ko, mababaliw na ako.
Kilalanin ang Panginoon...
Pero nakakabawi rin.
Gaya ng sinabi niya.
Niya?
Ang lalaking nakasumbrerong itim.
'Di tayo sasapian ng demonyo!
Dahil walang demonyong makakahadlang...
May sasabihin ako sa'yong sikreto.
Alam mo, nagawa ko na 'yon dati.
Ang ano?
'Yong ginagawa nila.
Nagse-sex.
Ba't wala ka sa squad?
Ewan ko.
Pinapakiusapan nila ako mula noong dumating ako.
'Yan. Mas maganda.
Sige. Ngayon, ngumuso ka. Ganito.
Pumikit ka.
Dapat kang mag-try out.
-Ako? -Bakit hindi?
Ikaw ang pinakamagandang babaeng iba ang kulay na nakita ko.
Gaya ng laging sinasabi ng mama ko,
"May igagaling ka pa.
"Laging may igagaling ka pa."
Ano'ng ginagawa mo rito?
Sino'ng nagsabi sa'yong puwede ka rito?
Papasok na ako sa klase.
-'Wag kang tumulad sa kanila. -Bitawan mo ako!
Bitawan mo ako!
Pasensya na.
Ayos lang. 'Di kita dapat hinablot.
-Matalino kang bata. -'Di mo ako kilala.
Hindi nga.
Alam kong 'di ka dadalhin dito ng mama't papa mo
para pag-aralin sa eskwelahang 'to kasama ng mga batang 'to,
kung ayaw nila ng ikabubuti mo.
Takot ako, noong una.
Pero tinuruan niya ako.
Tinuruan niya ako kung paano makita ang totoo.
Pinag-aaksayahan ko ng oras
'yong masasamang puti sa labas ng bintana ko.
Ang kailangan ko talagang gawin, asikasuhin ang sarili kong bahay.
Linisin 'to.
Ang linis, 'di ba?
Maliit pa lang ako, takot na ako sa dumi.
Probinsyanang takot sa dumi.
Aakalain mo ba?
Alam niyang ganoon ako.
Sabi niya, pinaghahandaan ko ang araw na 'to buong buhay ko.
Magsimula raw ako sa sarili ko.
Ligo, oras-oras. Gusto ko 'yon.
Naghilod ako nang naghilod.
Awit 51:7.
"Linisin nʼyo ako sa mga kasalanan ko.
"Upang lubusang luminis ang pusoʼt kaluluwa ko."
At noong malinis na ako, at malinis na ang kwarto,
at malinis na ang kusina...
Kaya,
oras na para linisan ko ang mga anak ko.
...may dumating na lalaki...
'Di natatapos ang trabaho ng ina.
Mukhang kaedad nila ang Gracie ko.
Ilang taon na ang mga anak n'yo?
Ano'ng ginagawa ko?
Nasa school ba sila?
Roland, nasaan ang mga bata?
"...paalis ng lupaing ito."
Tumingala ang lalaki sa bundok at may nakita s'yang malaking kawan ng mga baboy.
Sabi ng mga demonyo sa tabi niya,
"Papasukin mo kami sa baboy para makapasok kami sa kanila."
Humayo si Jesus at pinayagan niyang sumapi ang maruruming ispirito...
'Yan na sila.
Dahil nariyan ang Diyos para palayain ka.
Mama, naparito ang Panginoon.
Papurihan ang Diyos.
Papurihan si Hesus.
Purihin ang pangalan n'ya.
Amen.
Ano?
Akala ko, 'di na mangyayari.
May Old Fitz kaya kayo sa likod?
Baka sa pribadong imbakan ko.
Tahimik, mga kagalang-galang na ginoo.
Gaya ng alam n'yo, noong digmaan,
mataba ako noon...
Lalo na siguro ngayon.
Sa Ikalawang Labanan sa Marne at sa Somme,
nakauwi ako nang buhay at buo.
Hindi 'yon madali.
Pero, noong nakaraang linggo, mas malaking laban ang naipanalo natin.
Mga ginoo, nakuha natin ang kontrata ng Pentagon.
At dahil 'yon sa inyo.
At bilang pasasalamat namin sa inyo,
gusto naming bigyan ng porsyento ng tubo ang lahat ng engineer.
Sige. Salamat. Magandang gabi sa inyo.
Miss Betty. Dito po.
Kumusta, Dad?
Kumusta mga anak ni Jane?
Hindi ka...
Ayos lang sila.
Nakakainis. Gaya ng lahat ng batang lalaki.
At kayo ni...
At mga anak?
Hindi. Hindi kami...
Hindi kami maka...
Sobrang abala kami ngayon.
'Wag mo sabihing kailangan mo magtrabaho.
Hindi, hindi ganoon. Hindi.
Mga gawain lang sa komunidad.
Sa...
Nandoon pa rin kayo.
Nasa'yo pa si Ferdinand.
Syempre.
Ayoko sanang pagwatakin ang set.
Nami-miss niya si Griselda.
Nasa'yo pa 'yong--
Wala na. Matagal ko na 'yong ibinenta.
Betts, ba't ka bumalik?
Sabi ni Consuela, nandito ka raw.
Kumusta ka, inay?
Sakto lang.
Halos 'di kita nakilala.
Ang nagagawa ng panahon sa mukha ng babae.
Sagutin mo ang ama mo.
Bakit ka bumalik, Elizabeth?
MARAMING SALAMAT SA PAGSISIKAP NINYO
Akala ko, ie-enjoy mo ang half-day mo. Ako, 'yon ang gagawin ko.
Opo, sir, makikiinom lang sana ako.
'Yong toast ni Mr. Stoat, ang kumpanya, napakamapagbigay.
Oo...
Alam mo, medyo mahirap ang sitwasyon ko, natin.
'Di ko sinabi kay Stoat, naiintindihan mo ba?
Na ang bagong engineer ko ay isang...
Mismo.
Iniisip ko lang, baka may mas magandang tiyempo.
Oo, tama ka, sir. Ang sitwasyon. Naiintindihan kita.
Magaling. Alam kong maaasahan kita.
May daanan sa likod dito.
Paumanhin, sir?
Salamat.
Mga ginoo.
Henry Emory, sir. Taga-370th.
Sundalo ka?
Naghasik ng lagim noong '45.
Ayos.
Hey-ho.
Gusto kong makilala mo si Henry Emory.
Oo, bale...
Ano'ng trabaho mo rito, anak?
Engineer ako. Nagtapos ako sa Fayetteville.
Kakalipat lang ng pamilya ni Henry sa Compton.
-Ayos. -Sa East Compton.
-Ayos. -Nasa Arles ka ba, sir?
Oo.
Nandoon pa 'yong mga trench na ginawa n'yo noong Una.
Dumumi ba kayo roon? 'Yon lang kasi ang silbi noon.
Oo.
Kung may mahihiling ako,
ang makasama kayo sa mga trench,
pero lampa ako.
'Di na kita aabalahin, sir.
Gusto ko lang magpakilala.
Nagawa mo na.
Magaling ka, Henry. Talino at tapang.
Baka may mga nagtatago pang katulad mo?
Magaling nga siya, sir.
Napansin ko agad. 'Di kita ipapahiya, Mr. Stoat.
Kung makabenta kami, kahit palugi.
Kung makakautang kami sa inyo,
makakahanap kami ng lugar na walang ganitong abala.
Baka dito, sa Hancock Park.
Makakabisita kami nang mas madalas.
O man lang.
'Di n'yo kami nabisita nang...
'Di ko alam kung gaano katagal, at ngayon?
Wala kang pinagbago, Elizabeth.
Sa pitong taon, hindi ako humingi--
Nagtatrabaho si Clarke.
Ayaw namin ng limos. Pahiram lang.
Bago mahuli ang lahat.
Mabuti't lumapit ka sa'kin. At syempre, puwede akong tumulong.
Consuela, pakikuha nga ang checkbook ko?
-Agad-agad, Mr. Haber. -Salamat.
Sigurado ka?
Bumalik siya, Esther.
Pasensya na.
Salamat, Consuela.
Dito ka na matulog.
Ang layo ng ibiniyahe mo.
Halos 'di ka pa nakabisita.
Alam mo, makakapaghintay 'to hanggang matapos ang hapunan.
Ipaghanda kaya kita ng panligo?
Para mas maging presko ka.
Dapat akong...
Nag-aalala si Clarke kapag hindi ako...
Sa palagay ng ina mo, may gusto ka.
Sa tingin niya, 'yon lang ang dahilan ng pagbalik mo.
Hindi.
Ano 'yon?
Na-miss kita.
Na-miss mo nga ako, 'no?
Pasulat na lang ng tseke?
Hiling ko sana sa Diyos na 'wag ka nang bumalik dito, Betty.
May ipapakita ako sa'yo.
-Ano? Ngayon? -Oo.
-Ang hapunan? -Makakapaghintay 'yan.
Mga anak, halikayo! Tara!
Nakuha mo 'yong chicken à la king na iniwan ko sa'yo?
Sa totoo lang, kumain kami ng isang kumpare ko.
Mas masarap naman kinabukasan, 'no?
-Saan ka pumunta? -Kailan ka nakauwi?
Mga isang oras na siguro?
'Di lang siguro kita naabutan.
May sale sa Desmond's.
Hinay-hinay sa pamimili, Betts.
Kailangan ng bagong wallpaper sa kusina.
Ang pangit naman ng mga pattern nila, kaya...
Hindi sa inaasahan kong mapapansin mo ang mga nangyayari dito.
Sinubukan kong tumakas para sa meeting mo.
Sa meeting natin. Nandoon lahat, para akong tanga.
Sabi ni Marty, ang galing daw.
Ano'ng mas mahalaga?
Tigilan mo na, Betts, puwede ba?
Parang laging may ibang bagay, ibang lugar na mas gusto mong--
Uy, tingnan mo 'to.
Himala.
Kuryente, gas, 'yong kotseng gusto mo, lahat.
Oo, Clarke, nagtatrabaho ka para mabayaran lahat ng 'to.
Lumalabas ba sa bank account natin ang overtime na 'yan, o...
Diyos ko!
Sige.
Pasensya na, wala ako sa meeting.
Alam ko, kailangan mo ako roon, at patawad sana.
'Di kita kailangan doon.
Gusto ko sanang gustuhin mong pumunta.
Babalik ako agad.
Mrs. Emory?
Gusto kong siya mismo ang makakita!
-Makakita? -Alam mo ang sinasabi ko.
Luck!
Pasensya na sa pagpasok nang ganito.
Nasaan ang mga anak mo, Mrs. Johnson?
Ang mga anak ko? Nasa tita nila ngayong gabi.
Kalokohan 'to!
Tama na! Luck!
Pero nakita ko...
Ano'ng nangyari dito kanina?
Sinasabi mo sa'kin.
-Puwede mo nang sabihin. -Wala siyang masasabi sa'yo, Mrs. Emory.
Ni isang salita, wala pa siyang nasasabi.
Mula noong umuwi siya.
Halika na, darling.
Pero nakita ko...
"'Nagbabantay sila,' bulong ni Dick.
"'Bumalik na tayo sa lupa, panginoon,' sagot ni Greensheve.
"'Kitang-kita tayo rito: tingnan n'yo,
"'Kapag lumakas ang alon sa dagat at namuti ito sa likod natin,
"'madali nila tayong makikita sa mga bula.'
"'Totoo ang sinasabi mo,' sagot ni Dick.
"'Pumalaot na tayo, agad-agad.'"
May problema si Dick, 'no?
Ililigtas siya ni Greensheve.
Baka ililigtas niya sarili niya.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Alyssa Lesaca