Wala na ang mga araw
Nung ang puso ko'y bata't masaya
Wala na ang pagpapagal
Sa bukiring malalayo
Huli ka. Huli ka.
IKA-4 NA ARAW
AYAW KITANG GISINGIN ISINAMA KO ANG MGA BATA, UUWI KAMI AGAD, H
Bumalik ka rito.
Ibigay mo 'yang patpat.
Anak!
-Lucky Emory? Ikaw ba 'yan? -Ako 'to.
Luck, iniisip ko kung gaano kayo katagal itatago ni Emory
sa sosyaling East Compton. Gusto mo d'yan?
Sa totoo lang, Hazel,
kung 'di ako makakaalis ngayon dito,
baka may masampal ako.
Nakilala kita.
Nakita ko pagpasok mo.
Ayaw mo nang mabentahan ng mahinang klaseng produkto.
Alam mo ang sinasabi ko.
Pupusta ako, hindi nagtagal 'yong huli mong biniling sumbrero.
Nagoyo ka.
Kaya isang kasangkapan lang ang ipapakita ko sa'yo.
Dapat mong magamit ang home entertainment system na ginagamit ko.
-Siya nga ba? -Totoo 'yon.
Kung ipinagyabang ng asawa ko sa mga kapitbahay, isipin mo ang asawa mo.
Kung gaano maiinggit mga kaibigan niya 'pag nakakita sila ng Motorola.
Walang kaibigan ang mama ko.
Magkakaroon na siya ngayon.
Mas mura 'yan sa Sears at Roebuck.
Kakausapin ko ang may-ari.
Titingnan ko.
Bale...
Paano kung 'wag na nating hintaying sumama ang mama n'yo sa sinehan?
Paano kung iuwi natin ang mga pelikula?
Puwede tayong manood nang sama-sama.
Paano kung libreng delivery sa bahay? Kumusta 'yon?
Kukunin na namin.
Siguro may 100 pinsan ka. Lahat sila, gugustuhin nang makitulog.
Gaano katagal?
-Mga dalawang oras? -Dalawang oras?
Sige.
Para sa'yo.
Pupusta ako, may 100 pinsan kang matutuwa sa ice cream.
Mukhang sandali lang ang pagkakape natin ngayon.
Pupunta ang mga kaibigan ko para...
Ang gulo rito nitong mga nakaraan.
HIndi, hindi. May mga bisita ka. Ayokong makaabala.
Hindi. Hindi naman ngayon mismo, George.
Hindi lang puwede 'yong karaniwan nating oras. 'Yon lang.
Hindi. Tama. Siyempre.
Sigurado ka bang ayos ka lang?
Magsalita ka.
Tungkol sa kahit ano.
Sige.
Sikreto ng chocolate milk.
Bakang brown.
Sa tingin ko, pinagsasamantalahan mo ang mga uto-utong misis
at ang kawalan nila ng kaalaman sa pag-aalaga ng hayop.
Kung may makikita akong uto-utong misis, sasabihan kita.
Natikman mo na ba ang shortbread cookies?
Nakapunta ka na ba sa pinapatakbong bukid, Betty?
Gusto ko lang malaman.
Kung sakali lang...
Kung sakali lang na kailangan mo ng lugar
na matatakbuhan.
'Di ko alam kung puwedeng basta na lang pumunta
sa bukid ng binata ang babaeng may asawa 'pag gusto niya.
Hindi. Hindi ko...
Siyempre, si Clarke din. Kayong dalawa. Alam mo na, bilang mga bisita ko.
-Hindi, 'di ko ipinapahiwatig-- -Hindi talaga.
Hindi, kasi...
Pero ganoon pa rin ang alok ko, puwede kayong pumunta ni Clarke.
Para makalimutan n'yo ang lahat ng 'to.
Ano'ng gagawin mo mamayang gabi?
Inuubos n'yo ang pera ko.
SORBETES
Saan tayo uupo?
Sa harap. Tara.
Egg cream ba, frappe, o ice-cream float?
Dalawang root beer float at isang kape nga.
Sige. Pakihintay.
Magandang hapon, ma'am.
Darling? Halika rito.
-Dito. -Umalis siya.
Doktor ka siguro, Mr. Emory.
Hindi, pero salamat.
Sa ilang dolyar, puwede naming ikabit. I-set up ang antenna n'yo.
Ako na ang bahala.
Salamat ulit.
Salamat.
Gaano na kayo katagal dito?
-Dito? -Sa Compton.
-Ilang araw pa lang. Bakit? -May dalawa pa tayo.
Mag-ingat kayo.
Uy!
Dahan-dahan, mga baliw.
-Tigil! -Uy, uy.
Teka, teka.
Mabuti, nahanap mo kami.
Kinuwento ka sa'kin ni pinsang Henry.
Ikwento mo sa'kin kung kumusta sa Compton.
Akin na 'yang mga dala mo.
Naku. Pasensya na. Dapat nagdala ako ng cake.
Ano'ng meron?
Siyam na taon ka noong huli kitang nakita.
-'Di ako nakadaan sa tindahan. -Nakalimutan niya ang cake.
Binili sa tindahan?
Darling, masaya akong wala kang dala. Halika rito, ganda.
'Pag pumunta ka rito, sarili mo lang ang kailangan mong dalhin.
Si Hazel ang bahala sa'yo. Tara.
Tumabi kayo. Sige na, Junebug. Isama mo ang mga kaibigan mo.
Maupo ka rito.
Ikukuha kita ng cocktail. Pakitingnan mo nga, Cynthia, darling.
-Hi, Cynthia. May appointment ako. -Hi.
Diyos ko. Si Rosalie siguro.
Ikaw lang ang hindi nasabihan.
Kinansela ko lahat ng appointment ngayon
kasi gusto kong makilala mo ang asawa ng pinsan ko, si Lucky.
-Hi. -Hi. Ayusan mo ako pagkatapos niya?
Tingnan mo siya. Mukha bang kailangan siyang ayusan?
Darling, taga-Compton siya.
Totoong buhok niya 'yan.
Magpagawa ka rito.
Irereserba ko ang buong Sabado para sa'yo.
Pahingi lang ng $2.
-Kabuhok ko na si Sojourner Truth noon. -Walang kinalaman sa'kin.
Ba't ko babayaran agad ang appointment na ngayon dapat?
Para maireserba ko ang Sabado.
-Akala ko, kakain tayo? -Bigyan mo ako ng $2.
Bumalik ka pagkalipas ng 1 oras.
Heto na siya.
Junius. Ang laki mo na.
-Natutuwa akong makita ka. -Natutuwa akong makita ka.
Nandito na si Lucky! Naku naman.
-Tara! -Heto na, darling.
-Bullshot ang tawag. -Ano?
Vodka, sabaw ng baka, at Worcestershire sauce.
-Masarap. -Kita n'yo.
Sabihin mo na sa kanila.
Ang sama. Sabihin mo lang sa kanila.
Si Tommy...
Maraming beses nang kinailangang maninturon, hindi siya santo--
Walang nagsasabing anghel si Tommy, pero 'di 'yon ang mahalagang punto.
Sabihin mo ang punto.
Kailangan kong magluto. May batang pinapakain ang ilan sa'tin.
Ang punto, wala sa inyong...
Wala sa mga anak natin ang dapat paluin ng sanga ng puno.
-Diyos ko! Punto? -Hindi niya pinalo.
Sabihin mo sa kanila.
Nakita ko si Tommy, tumatakbong parang...
-Tapos, 'yong Negra, may-- -May hawak siyang...
Sa kamay niya...
May patpat siya.
Nakita ko.
May nakakita ba sa kanyang may hawak na baril, o ako lang 'yon?
Ewan ko.
Baka tama ang ideya nina Midge at Dale.
Ang lumipat.
Puwede kong sabihin kay Marty,
puwede niyang ungkatin sa meeting ng HOA mamayang gabi.
'Di na kailangan.
Naghanda ng presentasyon si Clarke.
Dahil wala na si Dale, kailangang may mamuno.
At si Clarke 'yon?
Oo.
Alam niya lahat ng sasabihin,
at isa kami sa mga unang pamilyang bumili rito.
Patikimin mo siya, Marty.
Gracie, pumasok ka na sa loob.
Ngayon na.
Tama, bata. Maglaro ka lang.
Hoy! Bumaba ka rito, nognog.
Sa wakas.
Mga ginoo.
Ginoo...
Bumaba ka kaya rito? Kailangan nating mag-usap.
Bago mo pulutin o pagkapulot mo n'yang lata?
Nabitawan ko siguro.
Pinalo ng puta mong asawa ang anak ko.
Kaya mag-uusap tayo.
Sir, may mga bata sa bahay ko.
-May mga anak kami. -Ano'ng sinabi ko sa'yo?
Pinalo ng asawa ko ang anak mo?
Hindi siguro pinalo, pero...
Pero natakot siya.
Pababain mo kaya siya para makapagsalita siya?
Wala siyang dapat sabihin, Clarke.
Bababa ka ba, o aakyat kami?
'Pag umakyat kayo,
mas mabilis kayong babagsak.
'Pag bumaba ako riyan,
ganoon din magtatapos ang kwento, pero mas matatagalan.
Ang tapang mo, 'no, nognog?
-Asikasuhin natin sa meeting. -Inaasikaso na natin ngayon.
-Bababa ka ba, o hindi? -Kailangang makiusap kayo.
'Di siya nakikiusap, sinasabihan ka niya.
Kailangang makiusap kayo,
para 'pag ibinigay ko ang hinihingi n'yo, nagkakaintindihan tayo.
-Pinagbabantaan mo ba kami? -Ikaw muna.
Tapos, ikaw. Tapos, ikaw.
Tatlo tayo.
Kasinlakas ng mga tsonggo ang mga itim.
Makiusap kayo sa'kin.
Anak mo siya.
Ilayo mo sa anak ko ang katulong na 'yan! Naiintindihan mo ba ako?
Babantayan ka namin, King Kong.
Uy. Teka lang.
'Di na natin nakita si Lucky mula noong pumirma si Abe.
Sa tingin ko, dapat, mag-toast tayo. Oo.
-Sige na. -Magandang ideya.
Gusto kong mag-toast.
Salamat, Hazel.
Para sa hamon. Para sa lahat.
At sa lahat ng nandito.
Kahit 'di ko kayo lahat kilala,
at 'di n'yo ako kilala, kasi nawalan tayo ng ugnayan, pero...
Ayos lang, darling. Sige lang.
Pakiramdam ko, tanggap ako rito.
Kasama ng pamilya.
At pumunta rin kayo.
Pumunta kayo sa Compton.
Ni hindi nga malayo. Puwede kayong bumisita.
Salamat.
-Cheers tayo. -Cheers.
Saan kayo sa Compton?
Sa Palmer Drive.
-Nabalitaan n'yo 'yong sa pamilya? -'Di niya 'yon kailangang marinig.
-Gaya ng ano? -May lumipat doong pamilyang ibang kulay.
Sabi nila, binalatan ng misis ang mga anak at tinuyot ng mister ang mga ulo nila.
Lagi mong ikinukwento 'yan, 'di napatunayan.
Naku! 'Di naman natin 'yon gawain, maliban na lang kung--
-Pinilit sila ng mga puti. -Makinig ka at bawasan mo ang dada.
Para kay Luck.
Kasi, darling, kakailanganin mo.
Kayong lahat, para kay Luck.
-Para kay Luck! -Oo! Para kay Luck!
Gracie, 'wag mong hawakan ang bakal, mainit.
-Ano'ng sabi niya? -Hello?
Talaga?
'Di ko sinasabing 'di niya dapat gawin.
Nag-e-enjoy ba kayo?
Oo, pusta ko nga.
Sa susunod, sa susunod. Sige. Mahal din kita.
'Di na natin kailangang maghintay, 'no?
Maghahapunan ang mama n'yo kina Tita Hazel.
Mga binibini at ginoo, ang kwentong mapapanood n'yo ay totoo.
Binago ang mga pangalan para maprotektahan ang walang muwang.
Ang kailangan mo, peluka.
'Di ka ba malulugi?
Babayaran mo ba 'ko?
Mare, kalahati sa mga ayos ko, peluka.
Walang may totoong buhok dito. Sa tulad mong tagaprobinsya.
-Inaalagaan mo ba ang pinsan ko? -Kusina ko pakialaman mo, 'wag asawa ko.
Pasensya na, 'no. Lumaki siguro ang ulo mo sa Compton.
-Ayos naman kami. -Sige.
Eh, 'yong mga bata? Tatlo sila, 'di ba?
Sensitibo pala ang ulo mo.
'Yan na.
Alam mong si Hazel ang bahala sa'yo.
Pinalaki ko ang limang anak ko sa tatlong kwartong 'to.
Pero siguro, sa Compton, malaki ang espasyo n'yo.
Pero maluwag naman sa bahay.
'Di kami sanay sa siksikan.
Dito,
kumpyansa akong
maglabas-pasok sa pamamahay ko.
Lintik na Jim Crow 'yan.
Bigyan kita ng pampamilyang discount 'pag dinala mo ang mga anak mong babae.
At baka 'di mo alam, magaling gumupit ng buhok si Junius.
'Pag nasa tamang edad na ang anak mong lalaki,
Gagawing alon-alon ni Junius, para kang nasa dagat.
Ano'ng pangalan niya? Chester, 'di ba?
Ano'ng problema mo?
Hindi mo ba gusto?
Masasanay ka rin.
Lumabas ka na't magsaya.
Kailangan ko nang umalis. Oras na para umalis ako.
-Aalis na ako. Aalis na ako. -Aalis? Hindi.
-'Di ka puwede umalis. -Aalis na ako.
Si Henry ang bahala sa mga bata. Tinawagan ko siya. 'Wag ka munang umalis.
'Pag may nangyari, tawagan mo ako agad.
Darating kami agad, Lucky.
Baka nasa trabaho pa si Clarke?
-Darating siya. -Oo.
Nagtatrabaho 'yong iba, nakarating naman sila.
Darating siya.
Tama na ang paligoy-ligoy, uumpisahan ko na 'to.
Medyo late lang siya. Planado niya ang lahat.
Maliban kung parte ng plano ang magpa-late...
Kayong lahat.
Kung gusto nating makapanood ng Martin Kane, Private Eye...
simulan na natin. Ano'ng pag-uusapan natin?
Paalisin ang mga iba ang kulay!
Sige.
Kami ng ilan pang lalaki, pinuntahan namin 'yong nognog.
-Ipinaalam naming paubos na ang oras niya. -Tama.
Oo. Nandoon si Earl.
At tuloy-tuloy ang pananakot natin.
'Di nila ito masisikmura.
'Di naman karahasan ang pinag-uusapan natin.
-Bakit hindi? -'Yon sana dapat.
Guluhin lang natin ang bahay ng iba ang kulay,
at gugustuhin na nilang umalis agad.
Dahan-dahan.
Ganito tayo mananalo.
-Pero paano? -"Pero paano?"
Dahan-dahan, Len. Kakasabi ko lang.
May sasabihin sana ako, kung puwede?
Sige.
Sa Compton, noong 1900, may natuklasang langis.
Alam ko lang kasi ang tatay ko ang nagpatakbo sa Beverly Hills Oil Field.
Mayroon siyang nasa 1,000 tauhan.
Sino'ng nagbigay sa'yo ng trabaho mo, Marty?
Ibang kulay ba?
Ba't 'di ka maupo? Kami na ang bahala--
Mula 1876 hanggang 1900, ano'ng ginagawa ng mga iba ang kulay?
Mga kargador, katulong,
habang binubuo ng mga ama at lolo natin ang mundo.
Ang mundong ito.
Nakikita ko ngayong gabi
na ayos lang sa ilan sa mga lalaki rito ang pagdadahan-dahan.
Alam n'yo,
dahan-dahan nagkakaamag.
Alam 'to ng mga babae.
-'Di mo 'yon makukuskos para maalis. -Tama!
Tama. 'Pag nag-umpisa na, huli na ang lahat.
Hinding-hindi na maaalis. Tapos, 'yong amag,
maitim at dahan-dahan, ito ang mangingibabaw sa lahat.
Kaya tayo...
Kayo...
kailangan n'yong protektahan ang binuo ng ama ko... ng mga ama natin.
Hindi dahan-dahan, pero ngayon na mismo.
Para sa ilan sa inyo, ang nakuha ay regalo, imbis na karapatan.
Sa Gardena, determinado silang nagpasimula ng kampanya, kaya
ang nag-iisang pamilyang Negro na nagtangkang lumipat,
isang linggo lang, umalis na.
Patunay lang na kailangan natin itong gawin. Natin.
At makukulong tayo, Betty?
Sa paggawa ng kailangan para maprotektahan ang pamilya mo?
Ang bahay mo?
Kung lalaki ako, madali ang desisyong ito para sa'kin.
Ano pang inaasahan mong gagawin namin dito?
Makakatulong ang kahit ano, Marty.
Sabihin na lang natin,
hahanap-hanapin na nila ang posisyon nila sa lipunan sa South
na ang bilis nilang tinalikuran.
Kaya, mga ginoo,
nakatayo ako rito, humihiling sa bawat isa sa inyo,
sino'ng handang magpaalis sa mga Negro na ito?
Kahanga-hanga.
Tatawag ako ng pulis.
Sa West Compton, nagkagulo sila
dahil sa ilang Negro na dumating, pero tingnan n'yo ngayon.
Karamihan ay mga pamilyang Negro.
Balita ko nga, tumaas ang presyo ng ari-arian nila.
Noong bata pa ako, sakahan itong lahat.
'Pag pumunta ka rito,
wala kang makikita o maririnig na ibang tao sa loob ng ilang milya.
Lahat ito, sa akin.
Ngayon, wala na akong mapuntahan para makapag-isip.
Walang lugar, kung hindi itong... lata.
Kung minsan, 'pag gabing-gabi na,
sa pagod,
para akong mababaliw.
Kahit sino naman.
Naiintindihan mo?
Hindi ako baliw.
Magkakasama nating tiningnan ang bus, Mrs. Emory.
Ikaw, ako, at ang driver.
Walang laman.
'Yong ginawa mo kahapon hawak ang baril ng asawa mo.
Ngayon, may tumawag na hinabol mo raw ng patpat 'yong anak ng mga Denton.
May lumalabas na sa mga kilos mo.
Baka malapit na akong mapilitang may kampihan.
Ayaw mo ba akong maging kakampi mo, Mrs. Emory?
Gusto ko nang umuwi, Officer.
Eh, kung ganito,
paano kung ipaliwanag ko sa asawa mo ang nangyari?
'Wag.
Naniniwala akong
posibleng bumagay kayo ng pamilya mo dito sa Compton.
Ang problema, mali ang ginagawa mo.
Kung gusto mong tanggapin kayo ng mga kapitbahay,
kailangan n'yong iparamdam sa kanila na ligtas sila.
Sige.
Betts, hinihiling ko ulit sa'yo...
Nandoon siya sa bubong niya, malayang-malaya.
'Di ayos ang nangyari, 'no?
May utang ka sa'kin.
Patapos na ang oras natin...
Uy.
Gusto naming magpasalamat sa lahat...
Nag-aalala na ako.
Natutulog na ang mga bata.
Naghihintay sana sila. Gusto ka nilang makita.
Magandang gabi sa inyong lahat.
Kasi gusto ko 'tong ipakita sa'yo.
Uy, ano'ng problema?
Nauuhaw ka ba?
Teka.
Alam kong malakas uminom sina Hazel.
Magiging ayos ka lang. Masasanay ka rin.
Maganda ang ginawa sa'yo ni Hazel.
'Yong mga lalaki...
Hinihila nila ako.
-Ano? -Hinihila nila ako.
'Di ko makita mukha nila--
Pumunta 'yong mga puti, may sinaktan ka raw na bata.
Hindi 'yon...
Sinaktan mo ba 'yong bata, Luck? 'Di ako magagalit.
Wala akong sinaktan...
Sige.
Nasa bus ako.
Wala akong makita.
Tapos, may mga kamay.
Henry, hindi 'yon natural.
Alam ko ang nangyari sa'kin.
Luck, ang nangyari sa'yo...
Ang nangyari sa anak natin, noong araw na 'yon...
Noong araw na 'yon?
Hindi ito tungkol sa araw na 'yon, Henry.
Ngayon. Ang lugar na 'to.
Kung may sinabi o ginawa ang mga gagong 'yon--
Hindi sila.
Hindi lang sila.
May mali sa lugar na 'to, Henry.
Nararamdaman ko. May napakasama.
Sabihin mong naniniwala ka sa'kin.
-Luck-- -Kailangan kong marinig na sabihin mo.
GAAS
May tagahawak ka kapag umiihi ka?
Hindi ito dahan-dahan.
LANGIT NG MGA NEGRO
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Alyssa Lesaca