Sa tingin ko,
merong may gusto ng peach.
Heto na si Mama.
Nandito ako.
Uy, Sarge.
Ang gandang araw.
Oo.
Oo nga.
Hindi ka ba naliligaw?
Hindi, hindi ako naliligaw.
Naglalakad-lakad lang, nakita ko ang magandang bahay mo.
-Sergeant, halika. -Ayos lang.
Tingnan mo, oh. Mabait 'yan, eh. 'no?
Gusto mo ako, 'no?
Wala na ang mga araw
Nung ang puso ko'y bata't masaya
Wala na ang pagpapagal
Sa bukiring malalayo
Kinakanta 'yon sa'kin dati ng tatay ko.
Gustong-gusto ko ang kantang 'yon.
Ikaw ba?
'Di ko 'yon alam.
Wala na sa mundo
Sa mainam na lupain
Dinig ko ang boses na tumatawag kay
Matandang... Black... na Joe
Nandito ako, baby.
Baby mo ba 'yon?
Oo.
-Ano'ng pangalan niya? -Chester.
Mas mabuti siguro kung umalis na kayo. Ngayon na.
Pauwi na ang asawa ko.
Umalis dito ang lalaking 'yon kasama ng... dalawang batang babae,
mga isang oras na?
Nakita namin siya.
Pwedeng akin na lang siya?
Ang anak mong lalaki.
Gusto ko talaga siya.
Puwede mo bang ibigay sa'kin?
Umalis ka na. Alis.
Ibigay mo sa'kin.
Nandito ako.
Pasensya na, Luck. Lubak lang.
Akala ko, naiwan na 'yon sa Chatham.
'Di na 'to Chatham, Mama.
Hindi, Gracie Jean, hindi...
Hindi na ito Chatham.
Mabuting bata.
MAGIGING MABUBUTI KO KAYONG ANAK
May mga Negro ba doon?
Siyempre. Tanda mo ba ang pinsan mo, si Hazel?
-Oo. -Ikaw...
Wala ka pa nga sa plano namin, anak.
Si Pinsang Hazel at marami sa kamag-anak natin, nakatira sa Watts.
'Di kasingganda ng pupuntahan natin.
-Walang masyadong puti dito. -Uy...
Sina Hazel, walang malaking bakuran na matatakbuhan ni Sarge.
O garaheng kasya ang hindi lang isa, pero dalawang kotse.
-Bibili tayo ng isa pang kotse, Daddy? -Baka.
Malapit na. Ano sa tingin mo?
Siguro... balang araw.
Tama. Ipapakita ni Daddy sa mga nasa planta
kung ano'ng kaya nating mga Emory.
Ipapakita ko sa school ang kaya ng mga Emory.
Magugulat ang school pagdating n'yo roon ni Ruby.
At balang araw, magiging guro ako, gaya ni Mama.
Ano sa tingin mo, Luck?
Mabuti. Mabuting-mabuti.
Mula 1916 hanggang 1970, nasa 6 na milyong African-American
ang lumipat mula sa probinsyal na Southern United States
papunta sa Northeast, Midwest at West.
Sa kilala bilang Great Migration, maraming pamilyang black
ang gustong pumunta sa California dahil sa mga trabahong industriyal
at pagkakataong makaalis sa Jim Crow South.
Noong Setyembre 14, 1953, sina Henry at Livia "Lucky" Emory
ay lumipat kasama ng pamilya nila mula Chatham County, North Carolina
papuntang Compton, California.
100 MILYA SA SANTA MONICA BEACH
Ang susunod ay nangyari sa loob ng 10 araw sa bagong bahay ng pamilya
sa 3011 Palmer Drive.
Naku. Ginamit mo ba 'yong cornstarch, gaya ng sinabi ko sa'yo?
Midge, nakita mo na ba ang loob ng sarili mong kusina?
'Wag kang mag-alala, may extra ako sa icebox.
Oo naman. Kilala mo naman ako.
Sabi ni Clarke, uuwi na raw sila pagkatapos ng liga.
Hindi, darating sila sa oras. Parang mananalo sila. 'Di sila nananalo.
Naku... Nagawa niya rin.
NAIBENTA NA
Kumusta?
Naku po.
Akala ko, hindi na maibebenta.
Salamat sa tiwala.
May clue ka ba?
May mga anak na babae. Dalawa yata.
-Naunahan tayo ni Detective Betty. -Siyempre.
-Nag-iisang tagabati. -Ano'ng nalaman mo?
Una sa lahat,
'di bagay sa kanya ang purple.
Mga anak, tingnan n'yo.
Ang pangit na si Bela Lugosi, nangangalkal ng basurahan.
Sino si Bela Lugosi?
Masyadong mahilig sa pelikula ang daddy mo.
MALIGAYANG PAGDATING SA COMPTON MULA SA SOUTHLAND TRUST REALTY
Nandito na tayo, mga bata.
Handa na kayo?
-Kailangan mo lang-- -Nandito na sila.
Sana meron silang kaedad ni Tommy.
-Halikayo. -Puwedeng makipagkaibigan.
Hello?
Midge?
Midge, dahan-dahan. Hindi ko...
Halika.
Halikayo.
Mr. at Mrs. Emory.
Diyos ko.
-Sila siguro ang magaganda n'yong anak. -Oo.
Ito si Ruby Lee, ito si Gracie Jean.
Mga anak, bumati kayo.
Kumusta?
Kalma lang, Sarge.
At sa inyo na itong lahat.
Salamat.
Gracie Jean, mag-ingat ka.
Ang ganda.
-Ang haba ba ng biyahe? -Oo, oo.
-Limang araw. -Wow.
-Ang tagal. -Sargey.
-Bagong pintura ito. -Ayos.
At ipapagawa namin ito.
-Sige. -Ayos.
Sergeant... halika.
Sergeant... halika rito.
Tara na, mga bata.
Binuksan na ang kuryente.
At idineliver ng Sears ang mga kutson n'yo kanina.
Ipinalagay ko sa mga kwarto n'yo.
-Salamat. -Puwedeng tingnan ang kwarto namin?
Siyempre naman, anak.
Ipapakita ko sa inyo.
Bantayan kapatid mo.
Sige na.
Nandito.
Mas malaki kaysa sa litrato.
Kita mo ang buong bahay mula rito.
Na mabuti.
Maganda.
Ang ganda.
SABI NI MISS VERA
Meron nito.
May isa pa.
Mas malaki pa ito.
Bumalik ka rito! Sergeant.
Ano'ng tinitingnan mo?
Itigil mo 'yan.
-Gracie Jean, ano'ng ginagawa mo riyan? -Wala, Daddy.
Nahanap niya.
Ang swerte n'yo. Bihira ang mga basement dito.
Gracie Jean, lumayo ka riyan.
May pamilya dalawang bloke ang layo, meron silang...
KASUNDUAN SA PAGBEBENTA NG REAL ESTATE
BAWAL MAGBENTA SA HINDI PUTI
BAWAL MAGMAY-ARI ANG MAY DUGONG NEGRO
BAWAL
ANG MAY DUGONG NEGRO
Pasensya na, pero ano ito?
Hindi 'yan dapat ipag-alala.
"Bawal ang may dugong Negro"?
Sana sinabi mo ito sa telepono para 'di na kami bumiyahe.
Gaya ng sabi ko sa inyo, Mr. Emory,
hindi na maipapatupad ang mga kasunduan sa batas.
Alam mo?
Wala lang 'yan.
Hindi kung 'di mo sinabi sa'kin.
Pulang tinta lang ang katapat n'yan.
Sa inyo ang bahay na ito.
NAGBENTA, HELEN KOISTRA
BUMILI, HENRY EMORY
Mahusay. Salamat, Mr. Emory.
Siyempre. Maraming salamat.
UNANG ARAW
Hindi ka makatulog?
Hatinggabi na at may limang puti sa labas ng bintanang 'yon.
Kaya, hindi.
Sana sinabi mo sa'kin. "Bawal ang may dugong Negro"?
-Ayokong mag-alala ka. -Huli na.
-Ano bang magagawa noon? -Sa Watts sana tayo. Malapit sa pamilya.
Sa tingin mo, pinili nina Hazel ang Watts?
Hindi.
Doon nila tayo gustong mapunta.
Sino nagsabing kanila ang Compton?
-Akala nila, lahat, sa kanila. -Oo, tama na 'yon dito.
Sawa na akong tumakbo sa gusto nilang takbuhan natin.
Kapag may kakaiba sa mga tarantadong 'yan...
'di ko sila babalaan.
Ang ganda mo kapag naiinis ka.
Baliw ka.
Siguro.
Pero itong baliw, may trabaho at bahay na ipagkikipagpatayan ng sinumang Negro.
-At baka nga. -'Di na aabot doon.
Noong nagkaroon tayo nito, may pangakong kasama.
Wala na silang kukunin sa atin.
Makukuha ng mga anak ko ang karapat-dapat sa kanila.
Sa atin ang bahay na ito.
Naiintindihan mo ako?
Kailangan kong marinig na sabihin mo, Luck.
Sa atin ang lintik na bahay.
Oo.
Ang gwapo niya talaga.
Nakalimutan natin. Si Betts lang ang nakikita niya.
Napakainit.
Maghinay-hinay ka, darling. Sobrang init ngayon.
Hindi ako makapaniwalang nayaya mo ako rito.
Ano? Katuwaan lang natin.
Tayo lang ba?
-Sana hindi. -Tinawagan ko nga si Dottie.
Sabi niya, yayayain niya 'yong ilang taga-PTA.
Para namang may mas mabuti silang gagawin. Darating 'yon.
-Magandang umaga sa inyo. -Hi.
IKA-2 ARAW
Gaga.
Tama, Sarge.
Gaga siya.
Paumanhin, Mr. Emory?
Iinit lang lalo habang malapit nang mag-100 degrees.
Nabuo na ang mga furniture sa mga kwarto.
Kailangan ko pa ng pirma.
-Magandang araw sa inyo. -Salamat.
-Wala nang tao. -Daddy, ang lamig ng tubig.
Ipapaayos natin, anak. Sige na.
-30 at aalis na ang bus. -Alam ko.
-Tara. -Wala akong mahanap na damit.
Mata ang gamitin mo, Ruby.
Magandang umaga.
Tama ka.
'Yong sinabi mo kagabi.
Hindi na tayo tatakbo.
Ipinagmamalaki kita, Henry Emory.
Ipinagmamalaki ko tayo, Livia Emory.
Magiging ayos ka lang ba?
Puwede akong tumawag sa planta,
tingnan ko kung makakapagsimula na ako..
Walang mababago ang oras.
Isa pa...
hindi ka puwedeng matanggal sa trabahong 'di mo pa nasimulan.
Galingan mo, Mr. Emory.
Handa na kayong pumasok?
Pinapatugtugan ba nila tayo, Mama?
Ang bait nila para haranahin tayo, 'no?
"'Di ba?"
Gaano nila katagal gagawin 'to?
Siguro, hanggang sa mapagod sila.
O hanggang sa upakan sila ng mama mo.
Tumingin ka sa'kin?
Bakit ikaw ang Ruby ko?
Kasi kumikinang ako.
Tama.
At bakit ikaw...
ang Gracie ko?
Kasi noong una akong nakita ni Daddy, sabi niya, "Amen."
Sinabi niya nga 'yon. Ngayon, makinig kayo sa'kin.
Isang beses lang natin itong gagawin,
at hindi na mauulit, naiintindihan n'yo ba?
HINTUAN NG BUS PAMPARALAN
May maitutulong ba ako sa inyo?
Opo, sir, sandali lang.
Sir, naghihintay pa po siya sa'kin. Tatlong minuto pa, opo, sir.
Magandang umaga. Ako si Henry Emory...
Nasa third floor ang kusina.
Nasa Dallas si Mr. Fredricks ngayong linggo,
-pero kung gusto mo ng number niya roon... -Pasensya na sa abala.
Unang araw ko ngayon. Naghahanap ako ng direksyon...
Nasa third floor ang kusina. Lampas ng accounting. Madaling makita.
Tanner, paki...
Mrs. Winters, pasensya na.
Ibang klaseng araw 'to. Ipapasa ko kayo agad
-sa asawa n'yo. -Miss.
Sabi ko nga, pasensya sa abala,
pero unang araw ko ngayon at hanap ko si Mr. Stuart Berks.
Sa Engineering.
Miss Greta.
Papunta ako roon, kaya ko na 'to.
Calvin, pakiusap, sige nga?
Siguradong wala akong oras para sa ganito ngayon.
-Walang problema. -Sige.
Halika. Dadalhin kita sa pupuntahan mo.
Saan nila kayo pinatira?
Kami ng pamilya ko, nasa East Compton kami.
Pare! Mag-ingat kayo roon. Talaga lang.
Akala ko, mahilig sa musika ang mga Negro.
Hindi ganito.
Nakakabaliw, 'no?
Balita ko, 'yung mga puti sa Compton, ang sasama.
May mag-asawa silang ginulo.
Nabaliw 'yong babae.
Gaga.
Oh...
Dito ka na.
LOGISTICS - PASILIDAD NG TESTING PAGPAPADALA / PAGTANGGAP
Sige na.
Magpakitang-gilas ka sa mga puting 'yan.
E -2 PANG-INHINYERO
Sabi ni Miss Vera, dapat daw maging mabait na bata.
-Dapat ding sumunod sa mga guro. -Ano'ng ginagawa mo, Gracie Jean?
Mama, 'di ako makapag-isip sa mga puting babae sa labas.
Sino'ng pinapatahimik mo?
Pasensya na, pero sabi ni Miss Vera, ang mababait na bata
ay laging sumusunod sa mga guro nila.
Gusto ko nang pumasok sa totoong school.
Malapit na, anak. Ilang araw na lang, papasok ka na sa preschool.
Nami-miss mo ba ang school?
Nami-miss ko ang mga estudyante ko araw-araw.
Pero nakaupo sa tabi ko
ang pinakamatalinong bata, kaya ayos lang itong guro.
Meron na akong guro.
"Mayroon" na akong guro.
Mayroon.
May guro ka, ha?
Nasa libro mo lang si Miss Vera, anak. Malapit ka nang magkaguro.
-Pero tinuruan niya ako ng kanta, Mama. -Tinuruan ka niya?
Anong kanta?
-Handa ka na? -Handa na ako, anak.
Tapos na ang mga araw
Nung ang puso ko'y bata't masaya
Wala na ang pagpapagal
Sa bukiring malayo
Wala na sa Mundo
Sa mainam na lupain
Dinig ko ang boses na tumatawag kay
Matanda... Black... na Joe
Nariyan na ako, nariyan na ako
Nakayuko ang ulo
Tama na 'yan.
Dinig ko ang boses na tumatawag kay
Gracie, tigil. Lintik, tigil!
-Mama, ang sakit na. -Tigil!
-Sino nagturo sa'yo ng pangit na kanta? -Hindi pangit 'yon. Maganda.
Hindi dapat kantahin ng batang katulad mo.
-Sino'ng nagturo sa'yong kumanta n'yan? -Si Miss Vera.
Nasa libro mo lang si Miss Vera, anak. Sino'ng nagturo sa'yo ng kanta?
Sinabi ko na sa'yo, tang...
Patawad.
Ayos lang.
Hindi ka na baliw, 'di ba, Mama?
Ayos lang ako.
Ayos lang si Mama.
Gusto mo ng... Alisin mo ang daliri mo d'yan.
-May nag-order ng lemon meringue? -Hello, Betts.
-Kumusta? -Sarap.
-Binili sa tindahan lahat ng inihain ko. -Hindi naman abala.
Nasa garahe ang mga lalaki.
'Di n'yo naman 'to balak ubusin bago namin matikman, 'di ba?
Sa balakang kong 'to? Makikiamoy lang ako.
Iginawa namin kayo ng mga sandwich.
-'Wag magpalakasing bago maghapunan. -Sino, ako?
Clarke.
Masarap.
Paalam sa inyo.
Wala akong dahilan para ayawan ang iba ang kulay.
Iba ang kulay ng katulong ko. Kung ganoon ako,
'di ako lilipat sa lugar na ayaw sa'kin?
Padding.
Sabi ni Marty, kaya lang sila lumipat dito dahil hinikayat sila ng NAACP.
-Alam n'yo kung ano raw ang ibig sabihin? -Ano?
"Niggers Are Actually Colored People."
'Di n'yo ba nakita kung gaano kapagod ang hitsura n'ya, pagdating nila rito?
Paano nalalamang pagod ang iba ang kulay?
Betts, 'wag kang mag-alala. Sabi ni Dale, madali silang mapapaalis.
Mukhang hindi tama si Dale.
Pagod sila kasi galing sila sa hindi magandang lugar.
Lagi silang galing sa hindi magandang lugar.
Kaya gusto talaga nilang tumira dito.
At kung gusto talaga nila rito,
hindi sila madaling mapapaalis.
Kailangan nating gawing hindi maganda itong lugar.
Ano pang mas hindi maganda?
Pareho ang ibinayad nating lahat sa mga bahay natin.
Paano ba nakayanang bumili ng $11,000 na bahay ng mga Negro?
Hindi nila kaya. 'Yong ahente,
si Helen, ibinenta niya nang palugi.
Palugi tayo magbebenta. Alam n'yo ang epekto nila sa halaga ng ari-arian.
Dapat mailagay 'yang pie sa ref bago pa 'yan matunaw.
Puwede kang pumunta sa Vons para bumili ng iba.
Naging abala ako.
Kasi may mas mahalaga pa sa pagtira nila...
sa kalye natin?
Alam ko lang na masosolusyunan mo agad.
'Di ko alam gagawin ko kung wala ka.
Pakilagay nga itong pie sa ref?
Sang-ayon ako kay Dale. Dapat batuhin ang bintana.
-Ano ba, may mga bata roon. -Ano naman?
-Baka may matamaan sa kanila. -Kahit na, dapat takutin nang takutin.
'Di tayo titigil hangga't di sila umaalis.
Nabasa ko kung paano nila napaalis sa Bell ang mga Negro.
Thumbtacks, sa daanan. Kapag nagulungan 'yon ng sasakyan...
nakakainis, 'di ba?
"Nakakainis"?
-Dahil sa flat na gulong. -Diyos ko.
Handa na sina Sergeant Betty sa laban, tapos, ikaw...
thumbtacks lang.
Umpisahan n'yo sa lintik na aso.
Magtapon ng butong may lason.
-Puwede 'yon. -Ang ipinag-aalala ko? 'Yong batang babae.
-'Yong mas matanda. -Ilang taon kaya siya?
Mula 8 hanggang 30, sino bang makakapagsabi sa kanila?
Mahilig na siguro. Lumalandi na sa high school.
'Di ko hihintaying mag-uwi ng batang maitim si Earl.
-11 lang si Earl. -Pero malaki siya sa edad niya.
'Di 'yon aabot doon. Mag-isip tayo.
Ang kailangan lang natin,
mag-isip ng mas malala kaysa sa thumbtacks.
Gusto ko 'yong pagpatay sa aso.
Maganda talaga 'yon, Marty.
Oo.
Magandang gabi.
Uy.
Mukhang... patok ang meringue.
'Di mo na ito kailangang hugasan.
Walang pakialam si Midge.
Halata ko.
At habang nasa trabaho kayo sa maghapon...
'Di ko 'to kaya mag-isa, Clarke.
Ayos ang ginagawa n'yo, Betts. 'Wag mong pahirapan ang sarili mo.
Tanda mo noong una tayong lumipat?
Wala pang apat ang mga pamilya sa bloke.
Halos 'di pa nalakaran ang mga bangketa.
Walang kasinlinis ang mga bangketa.
Tahanan natin ito, Clarke,
at ayokong magbago 'to.
Ganoon pakiramdam ng lahat.
Ito lang kasi ang pinakamagandang paraan.
-Si Midge. -Ano?
Lahat ng perang inilaan nila sa bahay, akala mo, gusto niyang protektahan.
'Wag mong hayaang guluhin nito ang isip mo, Betts.
Ano ang sa akin?
Ako, ako, ako.
Pumasok na tayo.
Daddy, sinisira mo.
Sige na nga. 'Di ako marunong kumanta,
pero magaling akong sumayaw noong araw, 'di ba, Mrs. Emory?
Ano'ng alam n'yo sa hucklebuck?
Ba't ka tumatawa? Napahanga kita.
Napahanga ko ang mama n'yo sa ganitong galawan.
Mag-ingat ka.
Anak? Anak.
-Anak, ano'ng nangyari? -Mama?
Gracie Jean, sino'ng gumawa nito sa'yo?
Mama, ano 'yon?
Kinuha niya si Sergeant.
-Luck, ano'ng nangyayari? -May tao sa bahay.
May tao sa bahay at sinaktan niya si Gracie Jean.
Kinuha niya siya, Mama.
Kinuha ng masamang si Miss Vera si Sergeant.
Anak, ano 'yon?
'Wag kayong pumunta rito.
D'yan lang kayo ng mga bata.
Diyos ko.
Henry, nasaan siya?
'Wag kayong bumaba rito.
Daddy, nasaan siya? Daddy.
-Dito lang kayo. -Sergeant.
-Nandoon siya, Daddy. -'Wag, Gracie.
Hindi na tayo tatakbo.
-Hindi. -Ayos lang ang lahat.
'Wag kayong lalapit sa bahay ko! 'Wag kayong lalapit!
'Wag kayong lalapit sa bahay ko!
'Wag kayong lalapit sa bahay ko.
'Wag kayong lalapit sa pamilya ko. Pamilya.
Puta!
Tinatawag ang Matandang... Black...
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Alyssa Lesaca
Mapanlikhang Superbisor: Maribeth Pierce