Disneyland - açılıştan bir yıl sonra
WALT DISNEY'İN SESİ
Park benim için çok önemli. Yapımı asla bitmeyecek bir şey.
Geliştirmeye devam edebileceğim bir şey.
İnşa etmek için biraz para bulduğum sürece devam edebileceğim bir şey.
Kariyerim boyunca şunu hissettim,
biriyle bir konuda konuşmak yerine
mümkün olsa bir şey yapıp ona gösterirdim.
Bu ülke halkı, eğlence alanında yeni bir maceraya tanık olmak üzere.
Çok yakında Disneyland ismiyle Amerikan sahnesinde yerini alacak.
Disneyland - açılıştan bir yıl önce
Walt Disney, eğlence sektörünün en büyük yaratıcı dâhisidir.
Sinema salonlarına yeni konseptler kazandırdı
ve milyonlarca insanı eğlendirdi.
- İddialı bir sunumdu... - Hak ediyorsun.
Beni endişelendiren de bu.
Walt Disney, hayatının en büyük kumarında,
dünyanın hayal etmeye cesaret bile edemeyeceği bir yer inşa etmeye başladı.
DICK IRVINE SANAT YÖNETMENİ
Walt bu işi başarabilmek için finansman ihtiyacı olduğuna karar vermişti.
Finansmanı sağlamak için televizyon programlarına çıkmaya hazırdı.
Şimdi de şansını televizyon ekranlarında deneyecek.
Disneyland HİKÂYESİ
Walt, sinemada yarattığı etkinin aynısını
televizyonda da yaratacak, eminim.
Sizi temin ederim ki bu konuyu hafife almıyoruz
ve Disney organizasyonunun öyle küçük bir üvey evladı olmayacak.
En büyük girişimlerimizden biri olacak.
Walt, bu riskli girişimi belgelemeleri için birkaç kameraman tuttu.
Çektikleri görüntülerin büyük kısmı daha önce görülmedi.
Şimdi, Anaheim şehri yakınlarındaki 97 hektarlık bir arazide
Disneyland isimli mekânı inşa etmeye başladık.
HARRIET BURNS MAKET YAPIMCISI
Walt bu muazzam parkı anlattığında iyi bir fikir olmadığını biliyordum
çünkü kim kalkıp 50-60 km yol giderdi ki?
Parkın açılış tarihi 1955 yazının ortaları olarak belirlendi.
Burada çalışan herkesin
tam desteği olmasaydı bu işi asla zamanında yetiştiremezdik.
MARTY SKLAR YAZAR
Hollywood'dakilerin çoğu, Disneyland'in,
Hollywood harikası yani harika bir başarısızlık olacağını düşünüyordu.
Roy Disney "Hollywood'dakilerin çoğu ne demek?" dedi.
"Ben de öyle düşünüyordum" dedi.
Bu hayali gerçeğe dönüştürme deneyimini görmenizi
ve bizimle paylaşmanızı istiyoruz.
açılıştan 10 ay önce
MARVIN DAVIS BAŞ PLANLAMACI
Arazi seçildikten sonra her şey şekillenmeye başladı
çünkü Walt, kendi kafasında
yetişmesi imkânsız bir teslim tarihini belirlemişti.
1955 Temmuzu'nda bir açılış.
Ve nasıl başarıldığını hâlâ aklım almıyor.
ART LINKLETTER TELEVİZYON SUNUCUSU
Bir gün beni arayıp dedi ki,
"Hani burada, Güney Kaliforniya'da bir tür Disney işi
başlatmaktan bahsetmiştim ya?"
Böylece onunla arabaya bindim
ve gittik de gittik, gittik de gittik.
"Bizi nereye götürüyor?" diye düşündüm.
Ve sonunda portakal bahçelerine vardık.
"Bunların hepsi çok gizli şeyler" dedi. Ben de "Evet, aynen öyle" dedim.
Tabii ona, çıldırdığını düşündüğümü söylemekle uğraşmadım bile.
Bu, Disneyland'den ilerleme raporumuz.
İlk televizyon programımızda size bir hayalin planını göstermiştik.
İşte, plan bu. Hayal ise Disneyland.
Anaheim, Kaliforniya yakınlarında inşa ettiğimiz park.
Hayalimiz gerçeğe dönüşürken gelişmeleri aktaracağımıza söz vermiştik.
Son durumu yerinde incelemek üzere şimdi Disneyland'i ziyaret edelim.
Doğa fotoğrafçılarımızdan biri
hızlandırılmış çekim fotoğrafçılığı uzmanı Stuart Jewell'dır.
Bu kameraları sadece eğlence olsun diye tutmuyoruz.
Disneyland'in büyüme ve gelişiminin günlük kaydını tutuyorlar.
Sıradan bir kamera saniyede 24 fotoğraf çeker.
Ama bunlar 15 saniyede bir fotoğraf çekiyor.
Ve tabii bu da ekranda her şeyi çok daha hızlı gösteriyor.
Disneyland dört ana diyara ayrılmıştır.
Televizyon programlarımızın doğacağı dört farklı dünya.
Adventureland.
Tomorrowland.
Fantasyland.
Ve Frontierland.
Walt, o zaman bile, insanı nasıl etkilemek istediğini aklının köşesinde tutuyordu.
ŞANTİYE OFİSLERİ
Mümkün olan tüm fikirleri bir araya getirmek için can atıyordu.
Konseptini şekillendirmesine yardımcı oluyordu.
Bence o aşamada her şey belirsiz, değişken ve darmadağındı.
JOHN HENCH TASARIMCI
Roy, borçtan hep nefret etti.
Walt ise sürekli borç içinde olmanın tadını çıkarıyor gibiydi.
Walt'u takip etmek o olağanüstü
körü körüne inancı gerektiriyordu.
Çünkü bankalarla arası iyi değildi ve onlar da bu vizyonu göremiyorlardı.
O ise her zaman aykırı bir yerlerdeydi.
Bir şey hakkında işe yarayacağını hissetmesi dışında
söyleyebileceği hiçbir şey yoktu.
HERB RYMAN TASARIMCI
İster inanın ister inanmayın, insanları Disneyland'in başarısına inandırmak
çok kolay değildi çünkü bir sürü şüpheci vardı.
Ve sonunda top yuvarlanmaya başladı
ve gittikçe büyüdü ve büyüdü ve büyüdü.
Ve şöyle düşünüyorsunuz, "Peki, ya başarısız olursa?
Ya insanlar beğenmezse? Ya çok uzaktaysa?
Ya bir kez gidip bir daha asla geri gelmezlerse?
Ama bu Walt'un sorunu. Başarısız olursa onun başarısızlığıdır.
açılıştan 7 ay önce
Elbette arabayla gidebiliriz.
Şehrin bir ucundan diğerine 50 dakikalık keyifli bir yolculuk.
Ama hadi farklı olalım.
Hadi havadan gidelim. Helikopterle gidelim.
BILL EVANS PEYZAJ MİMARI
Walt'un misafirini elinden tutup
Missouri vahşi doğasında bir yürüyüşe falan çıkarması için.
İhtiyacı olmayan şey yüksek bir bina,
bir iletim kulesi
ya da arka planda bir otoyol kavşağıdır.
Önce set inşa ettiler çünkü sesi dışarıda tutmak için toprak set gerekir.
Artık Walt'un dünyasındasınız.
Peyzaj açısından önemli bir işlevdir.
Walt küçük ağaçlar değil, büyük ağaçlar istiyordu.
Ağaçların ölçeği yok derdi. İçeride tam bir gösteri olsun istedi.
Daha büyük ve daha iyi ağaçlar alması için Bill Evans'ın tepesinden inmezdi.
Walt, peyzajla mimarinin uyumu için
beş yıl beklemek istemiyordu.
Bunu bir noktaya kadar yapabilirdik ama paramız bitti.
Bütçe kısıtlamaları dâhilinde anında olgunluğa erişmek için çabalıyoruz.
Ve bütçemiz çok, çok yetersizdi.
Setleri nereye koyacağımıza, kayaları nereye koyacağımıza
ve ağaçları nereye koyacağımıza dair hızlı bir taslak çizdim.
Ama ölçüleri falan yoktu.
Hepsini tamamen kafama göre yerleştirdim.
Bu kadar çok hareket ve bu kadar ağır ekipmanla
arada bir aksilik olması kaçınılmazdır.
Ama operatörler bunları soğukkanlılıkla karşılıyor.
Ve neyse ki ciddi bir kaza yaşanmadı.
Burası Main Street'in başladığı yer.
Yüzyılın başındaki Amerika'daki tüm küçük kasabaların birleşimi.
Burada, eski belediye binasının,
opera binasının, itfaiyenin önünden atlı arabayla geçebilirsiniz.
Hattin sonuna kadar devam ederseniz Disneyland Hub'a ulaşırsınız.
Şu anda bu kamera kulesinin durduğu yere.
açılıştan 5 ay önce
UYUYAN GÜZEL KALESİ
JOE FOWLER İNŞAAT AMİRİ
Başlangıçtaki bütçe dört buçuk milyon dolardı.
Ağustosta yedi milyon oldu.
Aralık ayında 11 milyon oldu.
İlkbaharda ise kimsenin tahmini tutmuyordu.
MILT ALBRIGHT MUHASEBECİ
Ve paramız bitti ve 17 milyondayken inşaatı durdurmak zorunda kalacaktık.
Kısa sürede
Disneyland kadar özel bir şey yapmaya çalıştığınızda olan budur.
Ben çiftliklere para yatırmadım. Burada hiçbir şeyim yok.
Bir evim var. Hepsi bu.
Ama bu işe kendi paramı koydum.
Ve 30 yıldır ödemekte olduğum sigortadan borç aldım.
Walt ve ben tren istasyonu için yapılan devasa temelin
ve Disneyland'e giren alt geçidin etrafında yürüyorduk.
Dick Irvine'a dönüp dedi ki,
"Joe tüm paramızı yerin altına gömmeyi bitirdiğinde
gösteri için hiçbir şeyimiz kalmayacak."
Durum onu gerçekten endişelendiriyordu.
açılıştan 4 ay önce
Wilmington, Kaliforniya'da
1900 model iki buharlı lokomotifin inşaatı ilerliyordu.
Muhtemelen Amerika Birleşik Devletleri'nde inşa edilecek türlerinin son örneği.
ROY E. DISNEY WALT'UN YEĞENİ
Walt hemen hemen her şeyin minyatürünü severdi.
Ve trenler muhtemelen onun için çocukluğun bir tür kişileştirilmesiydi.
Etrafında büyüdüğünüz şeyler işte.
Walt babamdan sekiz yaş küçüktü.
Ve bu yüzden, o bir nevi trenlerin etrafındaki küçük çocuktu.
Demir yollarının çevresinde çok bulunmuşlardı.
Ve mühendis bir amcaları vardı.
İkisi de oraya inip o kocaman lokomotifin yanında durmanın ve işte
amcalarını görmenin heyecanı hakkında epey konuşurlardı.
ROGER E. BROGGIE MAKİNE MÜHENDİSİ
Trenleri, Walt için inşa ederken öğrendim. Evinin etrafında dolaşan treni.
Lilly Belle olarak bilinen şeyin çizimleri elimizdeydi.
Küçük trenin tüm çizimlerine sahip olunca
işe koyulduk ve lokomotifleri, vagonları ürettik.
SANTA FE VE DISNEYLAND DEMİRYOLU
Tek yapmamız gereken, ray açıklığını 1/8 ölçekten 90 santime çıkarmaktı.
Stüdyoda oyuncaklarımızın çalışan modelleri
kusursuz hâle getirilmiş ve gerçeğinin inşaatında epey ilerlemiştik.
Örneğin Peter Pan yolculuğu için şuradaki koca bir depo binasını
tepeden giden raylar ve arabalarla doldurmuşlardı.
Biz de inişleri ve dönüşleri yaptık.
Bu da tamamen yeni olan bir şeydi.
Bildiğim kadarıyla herhangi bir lunaparkta
tepeden asılı bir yolculuk daha önce hiç olmamıştı.
Yakındaki Newport'ta, minyatür Autopia yarış arabalarını inşa ediyorduk.
Bunlar Tomorrowland otoyolunda hız yapacak.
En zor problemimiz
büyümekte olan gençlerin değişen boyutlarına uygun yapmaktı.
MAMECO Otomotiv Mühendisliği
Ve ona o otantik gerçek hayat hissini vermek için
minyatür polis arabaları otoyolumuzda devriye gezecek.
BOB GURR ARAÇ TASARIMCISI
Walt ile çalıştığınız her iş farklıdır
ve ne yapacağınızı, nasıl yapacağınızı
tam işe başlarken çözersiniz.
Proje yöneticilerimiz yoktu, bu yüzden koordinatöre ihtiyacımız yoktu.
Xerox makinesi henüz icat edilmemişti, bu yüzden hiçbir şeyi yayınlamıyorduk.
Tek yaptığımız sadece işi yapmaktı.
Walt, insanlara aşırı yüklenip yüklenmediğini hiç düşünmezdi.
Peki, tamam, sadece yapıyoruz işte, gibiydi.
Yani her şeyi bir nevi aynı anda yapıyordunuz.
Karar verirken oyalanmazdınız.
Ve işlerin onun istediği gibi gitmediğini
takip etmek için etrafta koşturmak Walt'a kalmıştı. Bu onun sorunuydu.
Ve "O bitti" diyen bir sürü insan vardı.
Eğer park batsaydı stüdyo da onunla birlikte batardı
çünkü her şey parka bağlanmıştı.
CHARLIE RIDGEWAY REKLAMCI
Mekânı açılış gününe kadar açabilmek için bir sürü sorunları vardı.
Mesela Rivers of America'yı kazdılar ve bir gece suyla doldurdular
ve ertesi sabah geri geldiklerinde tamamen kuruydu.
Kumlu bir topraktı ve su öylece kaybolup gitmişti.
Büyük nehir, Rivers of America için su yoluyla
denemeler yapmaya başladık.
İlk olarak Bentonit ya da her neyse, onu kullandık.
Su geçirmez bir taban yapması beklenen yapışkan bir şeydi
ve pek işe yaramadı.
HARPER GOFF SANAT YÖNETMENİ
İnşaat sırasında ortam pek de öyle tatlı ve huzurlu sayılmazdı.
Walt her pazar sabahı gelirdi ve etrafa bakıp,
her şeye bakıp
birkaç derin iç çekerdi...
...ve bana dönüp "Bir şey diyeyim mi?" derdi.
"Bugün rakamlar geldi" dedi.
"Bu park için harcamamız gereken paranın yarısından biraz fazlasını harcadık" dedi.
"Orada, şurada, şurada tek bir şey yok, yerde delikler
ve toprak yığınları var" dedi.
"Herhangi bir insanın gelip görmek için
on beş sent harcayacağı tek bir şey bile yok."
"Korkuyorum" dedi.
Korkuyordu da.
Ve bu... Bu paranın yarısını harcadığınıza inanamazdınız...
Muazzam miktarda bir para gibi görünüyordu
ve orada kimsenin umursayacağı hiçbir şey yoktu.
Öylece oturdu. Uzun süre hiçbir şey söylemedi.
Ve sorumluluğun ve endişenin ne olduğu gerçekten üzerimde bir etki bıraktı
çünkü küçük şeyler için endişeleniyordum,
bunun yapılıp yapılmayacağı ya da şunun ve bunun hakkında...
Ama bu aklıma gelmeyen bir şeydi çünkü bu konuda
hiçbir şey bilmiyordum.
Ama endişe budur ve o gün bunu iyice anlamıştım.
Yakındaki üçüncü sahnenin içinde
otuz metrelik bir Amerikan nehir gemisinin,
çarklı vapur Mark Twain'in yapımına başladık.
Güverte bir uçtan diğerine eğimli olduğu için
her bir tahta parçasının ayrı ayrı kesilip takılması gerekiyordu.
Sudan 80 kilometre uzaktaki bir binanın içinde böyle büyük bir tekne
inşa etme fikrini birçok kişi onaylamadı.
Ama bodrumunda tekne yapıp çıkaramayan adamın aksine
bizim bir planımız vardı.
Neredeyse herkesi kandırdık
çünkü nakliye için bölümler hâlinde ayrılacak şekilde tasarlanmıştı.
ÜST GÜVERTE - BAŞ İSKELE
MARK TWAIN NEHİR GEMİSİ
ÜST GÜVERTE - KIÇ İSKELE
ÜST GÜVERTE - BAŞ SANCAK
Walt, daha en başından
farklı bir şey yapacağına karar vermişti.
Aile lunaparkı konsepti olacaktı.
Başta bazı eski lunapark işletmecileri bizi ağır şekilde eleştirdiler.
Çok fazla para harcadınız,
çok fazla detaya girdiniz dediler.
BILL COTTRELL HİKÂYE ANLATICISI
Park açılmadan önce ülkedeki önemli lunapark ve imalatçılara giderek
tasarladığımız şeyleri üretmekle ilgilenirler mi diye sorduk.
İmalatçılardan neredeyse her seferinde benzer cevabı aldık.
"Çok zor olur. Neden bizden satın almıyorsunuz?"
Satılık bildik lunapark oyuncaklarından biri var.
Ama konu Walt olunca bunu yapamayız.
Tüm bu güzellikler hayata geçirilmişti ama kullanışlı değillerdi.
O da kullanışlı olmadıklarını biliyordu.
Disneyland fikri onca yıl boyunca kış uykusunda kalmıştı.
Bu fikir, çocuklarımı parklara götürdüğüm günlerde filizlenmişti.
Her cumartesi ve pazar onları gezdirirdim.
Anneleri bizimle gelmezdi. Biz de çıkıp giderdik.
Onları hayvanat bahçelerine, her yere götürürdüm.
O günlerde benimle gelmeye bayılırlardı,
hayatımın en mutlu günleriydi.
DIANE DISNEY MILLER WALT'UN KIZI
Hayatım boyunca hep böyle bir parktan bahsetti.
Yıllar geçtikçe beş yaşımdan 21'ime gelip de
o parkı yapana kadar
bu hayal giderek dönüştü.
Belki de sadece stüdyo arazisine sığacak
o mütevazı küçücük şeyden
oldukça görkemli bir şeye.
Sanırım herkes, tıpkı uzun metrajlı
bir çizgi film yapacağını söylediği zamanki gibi onun deli olduğunu düşündü.
Buna bazı açılardan şöyle yaklaşmak lazım...
Bu bir... Aslında bu devasa bir deneydi.
Bu, o tür parkların miladıydı.
Tanrı aşkına, Walt'un yapmaya başladığı şey,
Coney Island'dan hayal edebileceği kadar farklı bir şey yapmaktı.
Walt o parka giden her şeyi biliyordu.
Her borunun yerini biliyordu.
Fark etmediği ve onun için öğrenmesi zor olan tek şey,
beton yapmanın gerekliliğiydi.
Geçici bir sinema seti gibi inşa edebileceğimizi düşündü.
Bunu hiç aşamadı ve Adventureland Şelalesi'ne dökülen
onca beton için çok sinirlendi.
Nehrin yukarısında diğer işçiler de
kaya inşa etme sorunuyla meşguldü.
Güzel kaya oluşumları yaratmak Tabiat Ana için hiçbir şey
ama bizim için o kadar kolay değildi.
Her gün maliyet çizelgelerini kontrol etmem gerekiyordu
ama ben hiç... Lisede matematikten kalmıştım.
Battık mı çıktık mı bilmiyordum
ama kimse gelip patladık demediği için sesimi çıkarmadım.
Walt gelip "Şu ana kadar ne kadar para harcadın?" diye sorardı.
Ben de "Bir bakayım" derdim. O da "Söyleyeyim" derdi.
Tam olarak söylerdi.
açılıştan 3 ay önce
Disneyland inşaat hâlindeyken stüdyoda bir sürü insan
bu çılgın lunapark fikri üzerinde çalışıyordu.
Bir yandan çılgınca, bir yandan da tamamen doğal görünüyordu.
ÖZEL MÜLK - İZİNSİZ GİRİLMEZ
UZAK DURUN
İdari ofis denecek pek bir şeyimiz yoktu.
Sadece her yerde insanlar vardı.
Günün sonunda eve gitmekten nefret ederdin çünkü ah işte,
eve dön, yat, ertesi sabah yine kalk, onca yolu geri gel.
Tekrar aynı şeye devam etmen gerekirdi.
Durup eve gitmek zorunda kalmaları biraz rahatsız ediciydi.
KNOTT'UN BÖĞÜRTLEN ÇİFTLİĞİ VE HAYALET KASABASI
İşte Disneyland'in içindeyiz.
Evet, parktayız, doğru
ama sorunlarımızı stüdyoda bırakmadık.
Birçoğuna burada, tek bir yerde odaklanıyoruz.
Walt başladığımızda plan okumayı bilmiyordu
ve bunu asla söylemezdi.
Bu yüzden onu kandırmaya çalışırdık.
Çok geçmeden bir planı sadece okumakla kalmıyor,
hepimizden daha iyi okuyordu. Üstelik orantı algısı da
hepimizden çok daha kuvvetliydi.
Çünkü ne istediğini çok iyi biliyordu.
Main Street'in küçültülmüş versiyonu gibi.
Başlangıçta planların %10'u bile olmadan Disneyland'i inşa ettik.
Planlar biz ilerledikçe geliştirildi.
Bence Walt, şuna ikna olmuştu,
konuklarına iyi damak tadı, iyi kalite,
iyi tasarım sunulursa
bir şekilde bilinçaltlarında bunu özümseyeceklerdi.
Öyle çevre tasarımı ya da mimarlık eğitimi almış olmaları
sonucu değil ama bilinçaltlarında
iyi ve kötü arasındaki farkı bilip görebilirlerdi.
RUTH SHELLHORN PEYZAJ MİMARI
Farklı projeler yapmaları için çok sayıda peyzaj mimarı gelmişti,
sonra Walt Disney çok fazla insan olduğundan
ve uyumsuzluk yaşanacağından endişelenince ben başlamış oldum.
Main Street ve Hub için bir plan hazırladım.
Tüm sanat yönetmenlerini topladılar,
Walt da oradaydı ve onayladılar.
Roy Disney dedi ki, "Bir sorun varsa onu rahatsız etme.
Bir sorun varsa bize gel. Bırak hayal kursun."
Her cumartesi günü gelirdi
ve sanat yönetmenleriyle etrafı gezerdik.
Yapılacak bir şey için yeni fikirleri olurdu.
Hemen pazartesi sabahı başlanmasını isterdi.
Pazartesi sabahı plan istemezdi.
Çoğu hafta sonu gece yarılarına kadar çalışıp
çizimleri falan çıkarttım ve öyle de sürdü.
Şunu hatırlıyorum, Walt asabiydi
ve herkesin onun yaptığını yapmasını beklediği için talepkâr biri olabiliyordu.
açılıştan 2 ay önce
Burada, Disneyland'de çok ciddi sorunlar yaşadık.
İki ya da üç ana asistanım tavsiyelerde bulundu.
Temmuz'da açılışa yetişmek için asla uğraşmamalıydık.
Eylül'e ertelemeliydik.
Ama reddettik.
Halkın gözünde o kadar önemliydi ki
Temmuz'da açılış yapacaktık
ve hatta
tüm finansal sorunlarımızdan dolayı Eylül'e kadar bekleseydik
asla başarılı olamayabilirdik.
Baştan sona bir öğrenme süreciydi
ve o günlerin en sevdiğim yanı,
"Hadi yapalım" diyecek birinin olmasıydı.
açılıştan 1 ay önce
Artık stüdyonun her yerinde
çekiçler ve testereler yerlerini hızla boya ve fırçalara bırakıyordu
çünkü teslim tarihi yaklaşıyordu.
Acele et, boya, bitir seferberliği tüm hızıyla başladı.
Sanki hep bir baskı var gibi.
Sanırım bu gösteri dünyasının doğasının bir parçası.
Ve tabii ki bir kısmı fırsat,
bir kısmı da anın geldiğini hissetmek.
Walt'un sezgileri kuvvetli olduğu için
zamanın geldiğini hissetmişti.
O da bize baskı yaptı ve biz de tamamladık.
Bu bizim büyük öcümüzdü.
Tomorrowland'le ne yapacaktınız?
Olması lazımdı.
İstemediğimizi söyleyemezdin. Çok mücadele ettik.
Bir gün Walt'la birlikte Disneyland'e gittik.
Herbie, dedi.
"Başımıza gelebilecek en kötü şeyi biliyorsun, değil mi?"
Ben de "Başımıza gelebilecek en kötü şeyi biliyorsun derken" dedim.
"En kötü şey iflas etmem olur" dedi.
Ben de "Evet, sanırım bu çok kötü olur" dedim.
"Şey..." dedi,
"Hayatımda beş kez iflas ettim, bir tanesinden daha zarar gelmez."
Ekibiniz anlayışlıysa ve hedefleriniz aynıysa
elbette tüm parçaların toplamından daha büyük bir şeye ulaşıyorsunuz.
Sanırım bu işlerin böyle yürüdüğü gayet iyi biliniyor.
Bir tür coşku oluşturur ve bir şeyi paylaşırsınız.
Bazen biraz saçmalaşır ve sonunda eğlenirsiniz.
Ama çoğu zaman ortak bir dürtüyle bir şeyleri geri çevirirsiniz,
bunu kendi başınıza yapamazsınız.
Walt, bu tür bir atmosferi kışkırtmada gerçek bir ustaydı.
Burada kıyılarda, Serengeti ovaları yaratıkları diyarındayız.
Hepsine yüksekten bakan zürafa var.
Bu hayvanları üretmek için en iyi tasarımcıların,
heykeltıraşların ve usta tamircilerin bir araya gelmesi gerekiyor.
Suya indirilen ilk tekneyle
ilk turu atmakta kararlıydım.
Önce ben binecektim ve ıslanan var mı diye kontrol edecektim...
...çünkü şelalenin arkasından geçmek, benim fikrimdi.
Yavaşça gezdim, her şeye baktım
ve açıklığı, her şeyi görmek için arkama baktım.
Şelalenin altına, tam içine girdim.
Kıçın nerede olduğunu görmek için arkama baktım
ve Walt orada oturuyordu.
Kalbim duracaktı.
Kendime geldiğimde şelaleden geçmiştim.
Tekneyle ayrılırken çaktırmadan binmişti, bilmiyordum.
Bu hafta karşınızda, Disneyland ön açılış raporu.
Geçen yılki ilk televizyon yayınımızda,
Disneyland adlı bir yer için umutlarımızı ve planlarımızı anlatmıştık.
Birkaç ay önce de bir ilerleme raporunda
size inşaatın başlangıcını gösterdik.
Sizden gelen mektuplarda gelişimimize yoğun ilginiz görülmekte.
O yüzden bu hafta Disneyland'in resmî açılışına
sadece birkaç gün kalmışken,
son durumu ve zamana karşı bu yarışın
keyifli ve endişe veren yanlarını sizinle paylaşacağız.
Bu bölümde, Disneyland inşaatıyla alakalı son raporumuzda,
bu rüyayı gerçekleştirmede büyük çaba sarf eden birçok stüdyo sanatçısına,
zanaatkârına ve mühendise saygılarımı sunmak istiyorum.
Yetenekleri ve hayal güçleri olmasa Disneyland mümkün olmazdı.
O son birkaç gün çılgıncaydı.
Bahçıvanların çalılara, çiçeklere öldükleri için
boya püskürttüklerini gördüm.
Bu yüzden sulamak yerine çimleri, çalıları, ağaçları boyuyorlardı.
KRİSTAL OYUN SALONU
DICK NUNIS PARK OPERATÖRÜ
Açılıştan önce bir tesisatçı grevi vardı.
Ya içme suyu çeşmesi ya da tuvalet, birini seçme kararı verilecekti
çünkü ikisini birden yapacak vakit yoktu.
Walt da "Yani, tuvaletler olmalı" dedi.
"İnsanlar kola falan içebilir ama sokaklara işeyemez."
ULUSLARARASI SOKAK BÜYÜK AÇILIŞI 1936
BILL MARTIN SANAT YÖNETMENİ
Kalenin altında gaz kaçağı vardı
ve küçük mavi alevlerin kalenin çevresinden ve temelinden
geldiğini görebiliyordunuz.
Tabii o zaman bundan haberim yoktu ama...
Her zamanki gibi pipom ağzımda merkezden yürüyordum.
Birdenbire o zamanki itfaiye şefi koşarak geldi ve beni yakaladı.
Hub'a kadar vals yaptık.
"Orada yangın olduğunu bilmiyor musun?" dedi.
Şatoyu patlatacağımı düşündü.
Herkesin üzerinde muazzam bir baskı vardı.
Hepimiz orada yaşıyorduk ve sabahtan akşama kadar çalışıyorduk.
Haftada 48 saat çalışıyorduk.
Walt cumartesileri gelirdi ve hep beraber öğle yemeği yerdik.
Sonra dönüp biraz daha çalışırdık, hep başımızda dururdu.
Açılış dönemi dahil çok yoğundu.
O zamanlar orada yaşıyorduk, belediye binasının üstünde yaşıyorduk.
Son çizimlerimizi Belediye Binası'nın ikinci katında yaptık
ve tam işin kalbindeydik.
Sürekli büyük bir panik vardı.
Devam etmesi bir mucizeydi.
Disneyland'in zamanında açılması da bir mucizeydi.
açılıştan 2 hafta önce
İnsanlar bana birçok açıdan bakıp şöyle dedi,
"Bakın, bu adamın paraya hiç saygısı yok."
Bu doğru değil. Paraya saygım var.
Bir yerlerde birikmiş olması
gereken bir şeymiş gibi oturup paraya tapanlar var.
Parayı sadece bir şekilde düşündüm. O da onunla bir şey yapmak.
Onunla bir şeyler yapmak dışında sahip olduğum hiçbir şeyin faydasını
göreceğimi sanmıyorum.
Walt, "Öğreniyoruz
ve benim bundan fazlasını yapacak param yoktu" demişti.
Bildiğiniz gibi ABC'den ve sigortamdan borç alıp evi ipotek ettirmem gerekti.
Tedariklerde gecikmeler,
arızalar ve tehdit edici grevler oluyordu.
Ama Walt cesurdu. Her şeyi riske attı. İnançlarını da.
Bunu kaç kişi yapar?
10 Temmuz'da Disneyland'de parti verdik.
Parkta treni ilk kez o gün çalıştırmamıza izin verildi.
Nehir teknesi de o gün hareket etti.
Walt orada yaşıyordu
ve her şeyin nasıl gittiğini görmek için
sabahın köründe oraya gitti.
Açılıştan hemen önce...
Tomorrowland henüz tamamlanmamıştı
ve hızlıca bir giydirme işi yapmamız gerekiyordu.
uzay demi̇ri̇
FRED JOERGER MODEL ÜRETİCİSİ
Disneyland açılmadan önce her şey karmakarışıktı.
Tomorrowland'de iki tarafta da büyük binalar vardı ama içlerinde
hiçbir şey yoktu.
Umarız hepiniz 17 Temmuz Pazar günü
Disneyland'in resmî açılışını dinler ve izlersiniz.
Bu kanalların çoğunda bir buçuk saatlik gösteride.
açılıştan 3 gün önce
Bunlar ABC'nin dünyanın en büyük canlı yayınını
bekleyen bir ulusa göstermek için kaydettiği alanlardan sadece bazıları.
Her şey, Bay Kintner'ın Bay Disney'e,
"ABC Disneyland'in açılışını televizyonda yayınlasa nasıl olur?" demesiyle başladı.
Bay Disney iyi bir fikir olduğunu düşündü.
Tüm ön planlamadan sonra
kamera ekibi provalara başladı.
Ülkenin dört bir yanından malzemeler toplandı.
4.9 km koaksiyal de dâhil toplam 26 km kablo toplamak
kolay bir iş değildi.
On üç hidrolik forklift getirildi
ve özel kamera platformları olarak kullanılmak üzere ayarlandılar.
Forklift operatörleri de prova yapmalıydı.
CANLI YAYIN PROVALARI
Asansörleri zamanında durdurmama ve kameralardan
kabloları çekme tehlikesi vardı.
O zamanki işim Casey Jr.'ı çalıştırmaktı.
Açılıştan önce test ediyordum...
...ve tren ilk yokuşa doğru ilerlerken devrilmeye başladı.
Tabii ki bunun neden olduğunu öğrenmek için parkuru kapadık.
Pistte güvenlik rayı olmadığını fark ettik,
bu yüzden parkuru açamadık.
Ama televizyon yayını için lokomotifi pistin etrafında bir kez çalıştıracaktım.
Biz prova yapmaya çalışırken
işçiler hâlâ Disneyland'i inşa ediyordu.
Küçük sorunlarımızdan biri daha. Bu asfalt, kum değil.
Çılgın son dakika inşaatları kaosu içinde biraz iş halletmeyi başardık.
İşçiler, malzemeler ve kamyonlar işi yetiştirme telaşıyla gelip geçiyordu.
Bu, provayı neredeyse durma noktasına getirdi.
Gösteriden hemen önce son hazırlıklar yapılıyordu.
Ve sonra, hazır, Fantasyland, Frontierland,
Adventureland, Main Street, Tomorrowland.
Beklemede kalın. Beş saniye. Gösteri başlasın.
Açılış Günü
Walt Disney sunar
Nasılsınız millet? Ben Hank Weaver.
Geçen yıl bu imza gösterinin
Disneyland tv p rogramının açılışını duyurmuştu.
Şimdi de Disneyland mekânın açılışını duyuruyor.
Dünyanın dört bir yanındaki insanlar
ve gözler Anaheim, Kaliforniya'daki bu 72 dönüm araziye odaklanmış durumda.
Bugün dünyanın en muhteşem krallığı olan Disneyland,
dünya prömiyeri ile ortaya çıkacak ve siz konuksunuz.
Başlamak için sizi Disneyland girişine götürüyoruz,
karşınızda sunucunuz Art Linkletter.
Burada, tren raylarında duruyorum.
Büyük Disneyland ve Santa Fe tren istasyonunun önündeyim.
Az sonra bu rayları kullanarak Walt Disney bizzat gelecek,
sekizde beş minyatür boyutta yapılmış bir trenle içeri dalacak.
Yolculuk nasıl geçti?
Güzel.
Frontierland'e kadar vali sürdü
ve oradan Fred Gurley devraldı.
Sonra ben alıp getirdim. Tam gaz gidiyoruz.
- Merhaba Sayın Vali. - Merhaba. Seni gördüğüme sevindim Art.
Bayanlar baylar Kaliforniya Valisi
ve elbette Walt Disney ve de Santa Fe Başkanı Bay Gurley.
Düzelteyim, Santa Fe ve Disneyland'in de başkanı.
Doğru.
Binlerce kişi geliyor.
Sihirli tünelden yürüyerek geçiyorlar çünkü buraya hiçbir araba giremez.
Tıpkı Alice Harikalar Diyarında gibi
Disneyland Santa Fe tünelinin içinden geçince kendinizi
eski bir zamanda, başka bir dünyada buluyorsunuz.
Saat yarım yüzyıl geriye gitti
ve küçük bir Amerikan kasabasının ana meydanındasınız.
Yıl: 1900.
Ben sadece yolunu bulmaya çalışan terli insanlardan biriydim...
Aşağısı labirent gibiydi.
Bir gece önce herkes kutlama yapıyordu,
yani birkaç akşamdan kalmışlıktan fazlası vardı.
En iyi günlerden değildi.
Çoğu insan açılış gününü felaket olarak hatırlar
çünkü planladıklarının neredeyse iki insan vardı.
Yemekler bitti. Akla gelebilecek her şey ters gitti.
Disneyland açılışında kadınlar sıcak havada topuklu
ve kilotlu çorap giymek zorundaydı.
Vahşi bir gündü.
Ama Walt'un fikri çok etkileyiciydi.
Böyle düşünen bir adamı yenemezsiniz.
Ana Cadde'deki tüm faaliyetler durdu.
Walt Disney, Disneyland'in ithafını okumak için öne çıkacak.
Bu mutlu yere gelen herkes, hoş geldiniz.
Disneyland sizindir.
Burada geçmişin güzel anıları yeniden yaşanıyor.
Ve burada gençlik, geleceğin vadettiklerinin tadını çıkarabilir.
Disneyland, tüm dünyaya neşe ve ilham kaynağı olması umuduyla,
Amerika'yı yaratan ideallere, hayallere ve acı gerçeklere adanmıştır.
Teşekkür ederim.
Burada durmak hayatımın en heyecanlı anlarından biriydi.
Hanımlar ve beyler, bugün burada olan herkes şunu söyleyecektir,
yıllar önce insanların Eyfel Kulesi'nin açılışında yaptığı gibi,
"Oradaydım."
Disneyland'in açılışında olduğumu söylemekten gurur duyuyorum.
Bu muhteşem bir şey bayanlar baylar.
HEYKELTIRAŞ
İyi bir şey olacağına inancımız hiç sekteye uğramadı.
Başarısız olacağından emin olanlar diğer insanlardı.
Bence kreatif kısımdakiler için bu geçerli değildi.
Walt diyor ki, "Tek istediğim insanların geçtiği,
bindiği ya da tasarladığın bir şeye erişimi olduğu zaman,
ayrıldıklarında yüzlerinde bir gülümseme olsun.
Bunu unutma, tasarımcı olarak senden tek istediğim bu" dedi.
"Güzel olsun ama insanlar gülümseyerek çıksın."
Basın, açılışımıza pek fazla iltifat etmedi
ama bu işin bedeli bu, Hollywood'da gösteri dünyasında olma bedeli.
Küçük çatlaklar ya da büyütebilecekleri
herhangi bir şey arıyorlar.
Size takdim etmekten büyük mutluluk duyuyorum.
Mark Twain'i adlandırmak üzere, Bay Disney'in davetiyle ünlü yıldız...
Bayanlar baylar, Bayan Irene Dunne.
- Merhaba Irene. - Merhaba. Nasılsın?
Tanrım, sallanıyor.
Biraz sallanıyor çünkü birazdan kaybolacak.
Ve işte tekne adlandırıldı ve günlük yolculuklarına başladı,
bu dünyadaki tüm nehirlerde bir aşağı bir yukarı yüzecek.
- Sağ olun Bayan Dunne. - İyi yolculuklar.
Bayanlar baylar, gitmem gereken başka yerler var.
Ve de komodor Amiral Joe Fowler kaptan köşkünde.
Görünüşe göre hareket edecek, o yüzden...
Hoşça kal Irene. Hoşça kalın millet. İyi yolculuklar.
Düdük çalıyor.
Götürün onu Amiral.
Hoşça kalın.
Tomorrowland ön gösterimimizden önce,
bu birkaç ithaf kelimesini okumak istiyorum.
"İnsanın başarısını simgeleyen muhteşem fikirlerin dünyasına bir bakış.
Ortaya çıkacak yapıcı şeylerin öngörüleriyle geleceğe bir adım.
Yarınlar bilim, macera ve ideallerde sınırları genişletecek.
Atomik çağ, uzay boşluğunun keşfi,
barışçıl ve birleşik bir dünya umudu."
Bayanlar baylar, bu güvercinler
umarım, yarının dünyası için barışın habercileridir.
Bence konu, insanların nasıl hissettiğiyle alakalı.
Kendilerini daha iyi hissediyorlar.
Bence insanlara güven verirsek,
her şeyi göğüsleyebileceklerini hissettirirsek
bu sadece korkularını azaltmaz,
onları daha iyi insanlar yapar.
Ve umut var.
Walt, bugün Barnum'un pabucunu dama attın. Ama gitmeliyiz.
Biliyorum ama tüm sanatçılara, işçilere ve bu hayalin
gerçekleşmesine yardım eden herkese teşekkür etmek istiyorum.
Hadi Fantasyland'e gidip eğlenelim.
- Gidelim. - Hoşça kalın millet.
Birçok ilk aksaklığa rağmen,
Disneyland açılış gününden beri
900 milyondan fazla konuk ağırladı.
DISNEYLAND İTFAİYESİ ARAÇ NO. 1
Yeryüzündeki En Mutlu Yer'i inşa eden zanaatkârlara adanmıştır
Alt yazı çevirmeni: Cihan Filiz