Disneyland - één jaar na de opening
STEM VAN WALT DISNEY
Het park betekent veel voor me. Het zal nooit af zijn.
Ik kan het blijven ontwikkelen.
Ik kan blijven bouwen, zolang ik geld krijg om te bouwen.
Ik heb m'n hele carrière gevoeld dat ik in plaats van erover te praten...
liever iets maakte, om het te laten zien.
De mensen in dit land zullen een nieuw avontuur in entertainment zien en horen.
Het verschijnt binnenkort in Amerika onder de naam Disneyland.
Eén jaar voor de opening
Walt Disney is 't grootste creatieve genie in de entertainmentindustrie.
Hij bracht nieuwe concepten naar de bioscopen...
en vermaakte miljoenen mensen.
Dat was een hele opbouw. - U verdient het.
Dat baart me juist zorgen.
In de grootste gok van z'n leven,
begon Walt Disney een plek te bouwen die men zich nooit had durven voorstellen.
Walt had besloten dat hij geld nodig had om dit te laten slagen.
Hij was bereid tv-programma's te maken om het bij elkaar te krijgen.
Nu gaat hij z'n geluk beproeven op tv.
En ik weet zeker dat de impact op de mensen thuis...
hetzelfde is als op het bioscooppubliek.
Ik wil u verzekeren dat we het niet licht opvatten.
Het wordt geen stiefkindje van de Disney-organisatie...
maar een grote onderneming.
Walt huurde cameramannen in om zijn riskante onderneming vast te leggen.
Veel van die beelden zijn nooit vertoond.
Op een terrein van bijna 100 hectare nabij Anaheim...
zijn we begonnen aan de bouw van Disneyland.
MODELBOUWER
Toen Walt dat park beschreef, wist ik dat het geen goed idee was.
Wie gaat er nou 64 kilometer rijden?
Het park gaat open in de zomer van 1955.
We halen die deadline nooit zonder de medewerking van alle werknemers.
SCHRIJVER
De meeste mensen in Hollywood dachten dat Disneyland spectaculair zou mislukken.
Roy Disney zei: 'Hoezo, de meeste mensen in Hollywood?'
Hij zei: 'Ik dacht dat.'
We willen dat u met ons meekijkt...
en ziet hoe deze droom werkelijkheid wordt.
10 maanden voor de opening
Zodra de plek bekend was begon alles vast te lopen...
want Walt had een onmogelijke deadline gesteld.
Een opening in juli 1955.
Ik snap nog steeds niet hoe het is gelukt.
TV-PRESENTATOR
Hij belde me: 'Weet je nog dat ik het had over een Disney-ding in Zuid-Californië?'
Dus ik stapte bij hem in de auto en we bleven maar rijden.
Ik dacht: waar brengt hij ons heen? We kwamen bij z'n sinaasappelboomgaarden.
Hij zei: 'Dit is topgeheim.' En ik zei: 'Ja, natuurlijk.'
Ik zei niet dat ik dacht dat hij gek was.
Dit is ons voortgangsrapport van Disneyland.
In ons eerste tv-programma lieten we u de blauwdruk voor een droom zien.
Dit is de blauwdruk. En de droom is Disneyland.
Het park dat we bouwen bij Anaheim, Californië.
We zouden u op de hoogte houden terwijl onze droom uitkwam.
Voor een verslag uit de eerste hand gaan we nu naar Disneyland.
Een van onze fotografen is Stuart Jewell, een expert in time-lapsefotografie.
Die camera's hangen hier niet zomaar.
Ze houden de groei en ontwikkeling van Disneyland bij.
Een gewone camera maakt 24 foto's per seconde.
Deze maken elke 15 seconden één foto.
Daardoor ziet het er veel sneller uit op je scherm.
Disneyland is verdeeld in vier gebieden.
De vier werelden waar onze tv-series vandaan komen.
Adventureland.
Tomorrowland.
Fantasyland.
En Frontierland.
Walt had toen al in z'n hoofd hoe hij mensen wilde verplaatsen.
HOOFD ARTDIRECTOR
Hij wilde graag alle ideeën samenbrengen. Het hielp hem z'n concept vorm te geven...
dat toen losjes en vloeiend was en alle kanten opging.
ONTWERPER
Roy had niet graag schulden.
En Walt leek ervan te genieten, omdat we constant schulden hadden.
Er was een buitengewoon blind vertrouwen voor nodig om Walt te volgen.
Hij had het moeilijk met de banken en zij zagen het ook niet.
En hij deed altijd wel iets raars.
Hij kon niets zeggen, behalve dat hij het gevoel had dat het zou werken.
ONTWERPER
Het was lastig om mensen te overtuigen van het succes van Disneyland.
Veel mensen waren sceptisch.
Eindelijk begon de bal te rollen en werd het steeds groter.
En je denkt: wat als dit mislukt?
Wat als ze het niet leuk vinden? Als het te ver weg is?
Wat als bezoekers maar één keer komen?
Maar dat is Walts probleem. Als hij faalt, dan faalt hij.
7 maanden voor de opening
We kunnen natuurlijk met de auto gaan. Dat is een mooie rit van 50 minuten.
Maar we gaan het anders doen.
Laten we de lucht in gaan. We nemen de helikopter.
LANDSCHAPSARCHITECT
Als Walt z'n gast bij de hand wil nemen...
en met hem door de wildernis van Missouri wil wandelen...
kan hij geen hoog gebouw gebruiken...
of een zendmast, of een snelwegknooppunt op de achtergrond.
Ten eerste bouwen ze een berm om het geluid mee af te sluiten.
Nu zit je in Walts wereld. Dat is belangrijk voor het landschap.
Walt wilde geen kleine bomen. Hij wilde grote bomen.
Bomen hebben geen schaal, zegt hij. Hij wilde een echte show.
Hij bleef aandringen bij Bill Evans om grotere bomen te krijgen.
Walt wilde geen vijf jaar wachten...
om het landschap bij de architectuur te laten passen.
Dat kon tot op zekere hoogte, maar het geld was op.
We willen dat het volgroeid is, maar binnen het budget.
En ons budget was erg mager.
Ik heb geschetst waar de bermen zouden komen...
en waar de keien en de bomen zouden komen.
Maar geen afmetingen. Ik heb alles spontaan geplant.
Met zo veel activiteit en zwaar materieel, is het logisch dat er soms iets gebeurt.
Maar de bestuurders gaan er goed mee om.
Gelukkig zijn er geen ernstige ongelukken gebeurd.
Hier begint Main Street.
Een compositie van alle kleine stadjes in Amerika rond de eeuwwisseling.
Hier rijd je in een paard-en-wagen...
langs het oude stadhuis, de opera, de brandweerkazerne.
Als je blijft zitten tot het einde, bereik je de Hub van Disneyland...
waar deze cameratoren nu staat.
5 maanden voor de opening
KASTEEL VAN DOORNROOSJE
BOUWOPZICHTER
Het startbudget was 4,5 miljoen dollar. In augustus was het 7 miljoen.
In december 11 miljoen. In de lente wist niemand het nog.
ACCOUNTANT
Het geld was op en we moesten bijna stoppen met bouwen bij 17 miljoen.
Dat krijg je...
als je in korte tijd iets als Disneyland wil maken.
Ik heb geen geld geïnvesteerd in ranches. Ik heb hier niets.
Ik heb een huis. Dat is alles.
Maar hier stopte ik mijn eigen geld in.
En ik leende op de verzekering die ik al 30 jaar betaal.
Walt en ik liepen rond de enorme fundering...
van het treinstation en het viaduct dat naar Disneyland leidde.
Hij zei tegen Dick Irvine:
'Tegen de tijd dat Joe klaar is met ons geld begraven...
hebben we niets meer voor een show.'
Hij maakte zich oprecht zorgen.
4 maanden voor de opening
In Wilmington, Californië...
werden twee stoomlocomotieven gebouwd, vintage uit 1900.
Mogelijk de laatste van dat type die in de VS werden gebouwd.
NEEF VAN WALT
Walt hield van miniaturen van bijna alles.
De treinen waren waarschijnlijk een soort belichaming van zijn jeugd.
Daar ben je mee opgegroeid.
Walt was acht jaar jonger dan pap. Hij was het jongetje bij de treinen.
Ze waren vaak bij het spoor.
Hun oom was ingenieur.
Ze hadden het vaak over hoe spannend het was...
om bij die grote locomotief te staan en hun oom te zien.
TECHNISCH INGENIEUR
Ik leerde alles over treinen.
We bouwden er een voor Walt, om z'n huis heen.
We hadden de tekeningen van de Lilly Belle.
Met alle tekeningen van de kleine trein...
begonnen we en maakten we de locomotieven, de wagons.
We hoefden alleen maar de boel op ware grootte te maken.
De schaalmodellen van de attracties...
waren geperfectioneerd en we waren druk aan het bouwen.
Bij de Peter Pan-attractie stond een heel pakhuis vol...
met de hangbaansystemen en de wagentjes.
En we hadden de dips en de bochten.
Dit was ook helemaal nieuw.
Volgens mij is er nog nooit een zwevende attractie geweest...
in een pretpark, voor zover ik weet.
In Newport bouwden en monteerden we miniatuur Autopia-raceauto's.
Ze zullen rijden op de Tomorrowland-snelweg.
Het moeilijkste was om ze te bouwen in diverse maten voor diverse leeftijden.
En om het dat authentieke gevoel te geven, wordt de weg bewaakt door politieauto's.
AUTO-ONTWERPER
Elke klus die je met Walt doet, is anders.
Je bedenkt wat je gaat doen en hoe je het gaat doen, als je begint.
We hadden geen projectmanagers, dus ook geen coördinators.
Het kopieerapparaat was nog niet uitgevonden, dus we publiceerden niets.
We deden alleen het werk.
Walt stond er nooit bij stil dat hij mensen overbelastte.
Het was meer van: oké, we doen het gewoon. Je doet alles in één keer.
Je aarzelt niet over beslissingen.
En Walt moet je erop betrappen...
dat het niet gaat zoals hij wil. Dat is zijn probleem.
Veel mensen zeiden: 'Hij is er geweest.'
Als het niet was gelukt, was de studio ook ten onder gegaan.
Alles was in het park gestopt.
PUBLICITEITSAGENT
Het kostte veel moeite om de opening te halen.
Ze groeven de Rivers of America uit en vulden het met water.
De volgende ochtend was het helemaal droog.
De bodem was zanderig en het water verdween gewoon.
We begonnen te experimenteren met de waterweg van de grote rivier...
Rivers of America.
We gebruikten bentoniet, of wat het ook was.
Iets slijmerigs wat een waterdichte bodem moest maken.
Dat werkte niet zo goed.
Tijdens de bouw was niet alles even mooi.
Walt kwam altijd op zondagochtend...
en keek dan overal rond.
Hij slaakte een paar zuchten...
draaide zich om en zei: 'Weet je wat? Ik kreeg vandaag wat cijfers binnen.'
Hij zei: 'We hebben iets meer dan de helft van ons budget uitgegeven aan dit park.'
En hij zei: 'Er is daar niet één ding, of daar, of daar...
behalve gaten in de grond en hopen aarde.
Er is niet één ding waar een mens 15 cent voor uitgeeft om het te zien.'
Hij zei: 'Ik ben bang.'
En dat was hij.
Je kon niet geloven dat je de helft... Het leek een enorme som geld...
en er was niets waar iemand iets om zou geven.
Hij zat daar maar. Hij zei lange tijd niets.
Het maakte me duidelijk wat verantwoordelijkheid en zorgen inhielden.
Want ik maakte me zorgen om kleine dingen, of iets wel af zou komen, bijvoorbeeld.
Maar dit was niet bij me opgekomen, want ik wist er niets van.
Maar dit waren echte zorgen. Dat werd me die dag duidelijk.
In studio drie begonnen we aan de bouw van de 32 meter lange rivierboot...
de sternwheeler Mark Twain.
Het dek loopt schuin af...
dus elk stuk hout moest afzonderlijk worden gezaagd en gemonteerd.
Zo'n grote boot bouwen in een gebouw 80 km van het water vandaan...
zorgde voor opgetrokken wenkbrauwen.
Anders dan de man die z'n boot niet uit z'n kelder kreeg, hadden wij een plan.
Bijna iedereen was verbaasd. Hij kon in delen uit elkaar voor vervoer.
MARK TWAIN RIVIERBOOT
Walt wilde vanaf het begin al iets anders.
Hij wilde een familiepretpark.
We kregen in het begin veel kritiek...
van de ouderwetse exploitanten van pretparken...
omdat we te veel geld uitgaven...
en te gedetailleerd waren.
STORYLINER
We zijn naar diverse pretparken en fabrikanten in het land geweest...
om te zien of ze onze ontwerpen wilden maken.
Bijna altijd zeiden de fabrikanten:
'Dat wordt lastig. Waarom koop je niet iets van ons?'
Dus er is een typische attractie te koop.
Maar met Walt kan dat niet.
Dus al die mooie dingen werden gemaakt en ze waren niet praktisch.
En dat wist hij.
Het idee van een Disneyland sluimerde al jarenlang.
Ik bedacht het toen ik met m'n kinderen naar kinderparken ging.
We gingen elke zaterdag en zondag.
Hun moeder wilde niet mee, we gingen samen.
Ik nam ze mee naar dierentuinen, overal heen.
Ze gingen graag met me mee in die tijd.
Dat waren de gelukkigste dagen van mijn leven.
DOCHTER VAN WALT
Hij had het altijd over dit soort parken. In de loop van de jaren, vanaf m'n vijfde...
tot hij het eindelijk deed toen ik 21 was, groeide de droom.
Van een bescheiden parkje dat op het studioterrein zou komen...
tot echt iets groots.
Ik denk dat iedereen dacht dat hij gek was...
net als toen hij zei dat hij een tekenfilm wilde maken.
Je moet dit zien...
als een enorm experiment.
Dit was de oorsprong van dat soort parken.
Wat Walt wilde doen...
was iets totaal anders dan Coney Island.
Walt kende het park als zijn broekzak.
Hij wist waar elke leiding liep.
Het enige wat hij niet besefte...
was de noodzaak van het bouwen met beton.
Hij dacht dat we het tijdelijk konden bouwen, net als een filmset.
Hij was enorm boos over de waterval in Adventureland, vanwege al het beton.
Verderop waren andere arbeiders ook druk bezig met het bouwen van stenen.
Mooie rotsformaties maken is een eitje voor Moeder Natuur...
maar voor ons was het niet zo makkelijk.
Ik moest elke dag naar de kosten kijken...
maar ik had nog nooit... Ik was gezakt voor wiskunde op school.
Ik wist niet of we in het zwart of rood stonden...
maar als niemand zei dat we te veel uitgaven, zei ik ook niets.
Walt kwam binnen en vroeg: 'Hoeveel geld heb je al uitgegeven?'
Ik zei: 'Eens kijken.' Hij zei: 'Ik weet het.'
En hij vertelde me precies hoeveel.
3 maanden voor de opening
Toen Disneyland in aanbouw was, werkten er zo veel mensen in de studio...
aan dat gekke idee voor een pretpark.
Aan de ene kant leek het gek, maar het leek ook heel natuurlijk.
PRIVÉTERREIN - VERBODEN TOEGANG
We hadden geen administratiekantoor. Er waren gewoon overal mensen.
Het was vreselijk om aan het eind van de dag naar huis te gaan.
Dan moest je naar bed en de volgende ochtend weer terugrijden.
Het was lastig om te stoppen en naar huis te moeten.
Hier zijn we in Disneyland.
Ja, we zijn in het park, maar hebben onze problemen meegenomen.
Daar zijn er veel van hier.
Toen we begonnen, kon Walt nog geen plattegronden lezen.
We plaagden hem daar mee.
Maar al snel had hij het onder de knie...
en was hij er beter in dan wij. Hij voelde de proporties beter aan.
Hij wist precies wat hij wilde: een kleinere versie van Main Street.
We begonnen de bouw van Disneyland met maar 10% van de plannen.
Gaandeweg werden die ontwikkeld.
Ik denk dat Walt ervan overtuigd was...
dat als z'n gasten werden blootgesteld aan goede smaak...
goede kwaliteit, goed ontwerp...
ze dit onbewust zouden waarnemen.
Niet als gevolg van een opleiding tot landschapsontwerp of architectuur...
maar dat ze onbewust het verschil zouden weten tussen goed en slecht.
LANDSCHAPSARCHITECT
Ze haalden er verschillende landschapsarchitecten bij voor projecten.
Walt Disney was bang dat omdat er zo veel mensen aan werkten...
het niet bij elkaar zou passen. Zo begon ik.
Ik ontwierp een plan voor Main Street en de Hub.
Ze belegden een vergadering met alle artdirectors.
Walt was erbij en ze keurden het goed.
Roy Disney zei: 'Val hem nooit lastig met een probleem.
Als je een probleem hebt, kom je naar ons. Laat hem dromen.'
Elke zaterdag kwam hij langs...
om met de artdirectors te praten.
Hij had nieuwe ideeën over wat er moest gebeuren.
Hij wilde maandagochtend beginnen, hij wilde niet dan pas de plannen hebben.
Dus vaak werkte ik in het weekend tot middernacht...
aan schetsen en zo ging dat dan.
Ik weet nog dat Walt wel opvliegend kon zijn en dingen kon eisen...
omdat hij van iedereen verwachtte dat ze deden wat hij deed.
2 maanden voor de opening
In Disneyland kampten we met ernstige problemen.
Ik werd geadviseerd door twee of drie assistenten.
We mochten absoluut niet in juli opengaan.
We moesten het uitstellen tot september. Maar we zeiden nee.
Het was zo belangrijk voor het publiek dat we in juli zouden openen.
Als we tot september hadden gewacht met al onze financiële problemen...
was het misschien nooit gelukt.
Het was één groot leerproces en wat ik het leukst vond aan die tijd...
was dat iemand zei: 'We doen het.'
1 maand voor de opening
Overal in de studio...
werden hamers en zagen vervangen door verf en kwasten.
De deadline naderde.
De haast-, verf- en afrondcampagne begon in alle ernst.
Er lijkt altijd druk te zijn. Dat is de aard van showbusiness.
En natuurlijk ook kansen en aanvoelen dat het moment is aangebroken.
En omdat Walt zo intuïtief was, voelde hij natuurlijk dat het tijd was.
Hij zette ons onder druk en we deden het.
Dit was onze grote kwelling.
Wat wilde je met dat Tomorrowland doen? We konden niet zonder.
Je kon niet zeggen dat we het niet wilden. We hadden het er zo moeilijk mee.
Op een dag reden Walt en ik samen naar Disneyland...
en hij zei: 'Nou, Herbie, je weet toch wat het ergste is dat ons kan overkomen?'
Ik zei: 'Hoe bedoel je, het ergste?'
Hij zei: 'Het ergste wat er kan gebeuren, is dat ik failliet ga.'
Ik zei: 'Ja, dat zou inderdaad niet best zijn.'
En hij zei: 'Nou...
Ik ben vijf keer blut geweest. Een zesde keer overleef ik wel.'
Als je team het met je eens is en je hetzelfde doel hebt, kom je uit op iets...
dat groter is dan de som der delen.
Het is bekend dat dit soort dingen zo werken.
Je bouwt enthousiasme op en deelt iets.
Soms wordt het een beetje belachelijk en heb je alleen lol.
Maar meestal bewerkstellig je dingen door een wederzijdse stimulatie...
die je alleen nooit bereikt had.
Walt was een meester in het teweegbrengen van zo'n sfeer.
Hier aan de kust stuiten we op het rijk van de Serengeti-vlaktes.
Daar torent de giraf bovenuit.
Het reproduceren van deze dieren vraagt de samenwerking...
van de beste ontwerpers, beeldhouwers en bedreven monteurs.
Ik was vastbesloten dat ik het eerste ritje zou maken...
als het eerste bootje het water in ging.
Ik zou als eerste gaan en kijken of iemand nat zou worden...
want ik had het idee om achter de waterval langs te gaan.
Ik voer er langzaam omheen en keek naar alles...
om te zien waar de ruimte was.
Toen ik onder de waterval door ging, zat ik er middenin.
Toen keek ik waar de achtersteven was en daar zat Walt.
M'n hart stond stil. Ik was door de waterval heen toen ik bijkwam.
Hij was heel voorzichtig aan boord gestapt en ik had niets gezien.
Deze week presenteren we het pre-openingsrapport van Disneyland.
In onze eerste tv-show vorig jaar...
beschreven we onze hoop en plannen voor Disneyland.
Een paar maanden geleden lieten we zien hoe de bouw begon.
Velen van u hebben interesse getoond in onze vooruitgang.
Deze week, een paar dagen voor de officiële opening van Disneyland...
willen we u bijpraten over wat er is gebeurd...
en de vreugde en zorgen delen van onze race tegen de tijd.
In dit laatste verslag over de bouw van Disneyland...
wil ik de vele studiokunstenaars, ambachtslieden en ingenieurs eren...
wiens onvermoeibare inspanningen deze droom hebben helpen uitkomen.
Zonder hun vaardigheden en verbeelding was Disneyland niet mogelijk geweest.
Die laatste dagen waren hectisch.
Ik zag tuinmannen dode struiken en bloemen met verf besproeien.
Dus in plaats van ze water geven, verfden ze gras, struiken en bomen.
PARKBEHEERDER
Voor de opening staakten de loodgieters.
We moesten beslissen of we fonteintjes of toiletten wilden...
want er was niet genoeg tijd voor allebei.
Walt zei: 'We moeten toiletten hebben.
Mensen kunnen frisdrank drinken, maar niet op straat plassen.'
Er was een gaslek onder het kasteel...
en je zag blauwe vlammetjes langs de rand en de fundering van het kasteel komen.
Ik was me er toen niet van bewust, maar...
ik was m'n pijp aan het roken toen ik uit de Hub kwam.
Opeens kwam de brandweercommandant aangerend en hij greep me.
Hij trok me mee terug naar de Hub.
'Weet je niet dat er brand is?' Hij zag me het kasteel al opblazen.
De druk was enorm voor iedereen.
We woonden er allemaal en werkten van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat.
We werkten 48 uur per week.
Walt kwam op zaterdag en dan gingen we samen lunchen...
en daarna weer aan het werk, want hij zat er bovenop.
De openingsperiode was erg hectisch.
Toen we daar woonden, woonden we boven het stadhuis.
De laatste tekeningen maakten we op de eerste verdieping van het stadhuis.
Er heerste voortdurend grote paniek. Het was een wonder dat het doorging.
Net zoals het een wonder was dat Disneyland op tijd openging.
2 weken voor de opening
Mensen keken me aan en zeiden:
'Die man heeft geen respect voor geld.'
Dat is niet waar. Dat heb ik wel.
Er zijn mensen die geld aanbidden als iets wat je ergens opgestapeld moet hebben.
Ik heb op één manier aan geld gedacht. En dat is door iets te doen.
Ik denk niet dat ik iets bezit waar ik ooit iets aan zal hebben...
behalve als ik er iets mee doe.
Walt zei dat we leerden en dat hij geen geld had voor meer dan dat.
Ik moest geld lenen van ABC en m'n verzekering en een hypotheek nemen.
Er waren vertragingen van leveranciers...
er waren storingen en er werd gedreigd met stakingen.
Maar Walt had lef. Hij zette alles op het spel.
Hoeveel mensen doen dat?
Op 10 juli hadden we een feest in Disneyland.
Die dag mochten we voor het eerst met de trein door het park rijden.
Die dag voer de rivierboot ook.
Walt woonde daar en hij ging er vroeg in de ochtend heen...
om te zien hoe het ging.
Vlak voor de opening was Tomorrowland nog niet klaar...
en we moesten snel een klusje klaren.
MODELBOUWER
Voor Disneyland openging, was het een chaos.
In Tomorrowland hadden we grote gebouwen aan beide kanten, maar er stond niets in.
We hopen dat u volgende week zondag 17 juli luistert en kijkt...
als we de opening van Disneyland presenteren...
in een programma van 1,5 uur, via de meeste zenders.
3 dagen voor de opening
Dit zijn een paar plekken die ABC liet zien...
aan een wachtende natie, in 's werelds grootste live-uitzending.
Het begon toen Mr Kintner tegen Mr Disney zei:
'Als ABC nou eens de opening van Disneyland op tv uitzendt?'
Mr Disney vond het een prima idee.
Na alle voorbereidingen begon de cameraploeg hun bewegingen te oefenen.
Er werd overal heen gebeld om apparatuur te regelen.
26.000 meter kabel en 5.000 meter coax ligt niet voor het oprapen.
Dertien vorkheftrucks bouwden speciale cameraplatforms...
en zetten die op die liften.
De bestuurders van de vorkheftrucks moesten repeteren.
Anders zouden ze de liften niet op tijd stoppen...
en zo de kabels uit de camera's trekken.
Ik moest Casey Jr. aan de praat krijgen.
Ik testte hem voor de opening.
De trein was net op gang, toen hij begon te kantelen.
We sloten de attractie om uit te zoeken waarom dit was gebeurd.
We ontdekten dat er geen veiligheidsrail om het spoor lag...
dus we konden de attractie niet openen.
Ik moest voor het tv-programma een keer met de locomotief rijden.
Terwijl wij wilden repeteren, waren de werklui nog aan het bouwen.
Nog een klein probleem. Dat is asfalt, geen zand.
We konden toch nog wat werk afkrijgen, ondanks alle drukte op het laatste moment.
Mannen, materiaal en wagens kwamen voorbij in een poging om op tijd klaar te zijn.
Hierdoor kon er niet goed gerepeteerd worden.
STADHUIS
Vlak voor de show waren er nog de laatste voorbereidingen.
En toen, klaar, Fantasyland, Frontierland...
Adventureland, Main Street, Tomorrowland.
Stand-by. Vijf seconden. En hier is de show.
Openingsdag
Hoe maakt u het? Ik ben Hank Weaver.
Het afgelopen jaar kondigde deze handtekening...
de opening aan van 'Disneyland', de show.
Nu kondigt hij de opening aan van Disneyland, de locatie.
Wereldwijd zijn de ogen gericht...
op deze 65 hectare in Anaheim, Californië.
Vanmiddag wordt Disneyland, 's werelds mooiste koninkrijk...
onthuld op een wereldpremière op uitnodiging en u bent te gast.
We beginnen bij de ingang van Disneyland met uw gastheer, Art Linkletter.
Ik sta op het spoor, voor Disneyland en het Santa Fe-station.
Over een paar seconden komt Walt Disney zelf aan...
met een trein die is gebouwd op een miniatuurformaat van 5/8.
Hoe was de tocht? - Prima.
De gouverneur en Fred Gurley reden ermee door Frontierland.
Ik haalde hem op en reed hierheen.
Dag, gouverneur. - Fijn je te zien, Art.
Gouverneur Knight van Californië.
Walt Disney natuurlijk en Mr Gurley, van de Santa Fe-railway.
Toe maar, van de Santa Fe en Disneyland. - Dat klopt.
Duizenden mensen stromen binnen.
Ze gaan te voet door de magische tunnel, want dit is een autovrije zone.
En als je net als Alice in Wonderland door die tunnel loopt, langs de Santa Fe...
bevind je je in een vervlogen tijd, in een andere wereld.
De klok is een halve eeuw teruggedraaid...
en je staat op het plein van een Amerikaans stadje. Het jaar: 1900.
Ik was een van de zweterige mensen die de weg probeerden te vinden...
Het was een doolhof.
Iedereen had de avond ervoor gefeest, dus er waren heel wat katers.
Het was niet de beste dag.
De meeste mensen herinneren zich de openingsdag als een ramp.
Er waren twee keer zoveel mensen als gepland.
Het eten raakte op. Bijna alles wat je kunt bedenken, ging mis.
Ook bij warm weer droegen vrouwen toen hoge hakken en panty's.
Zo ook bij de opening van Disneyland. Het was bloedheet die dag.
Maar je moet toegeven dat Walt een indrukwekkend idee had.
Zo'n man kun je niet afkraken.
Alle activiteit op Main Street is gestopt.
Walt Disney komt naar voren om de inwijding van Disneyland te lezen.
Iedereen die naar deze blije plek is gekomen, welkom.
Disneyland is jouw land.
Hier vind je fijne herinneringen aan het verleden.
Hier kan de jeugd genieten van de uitdaging en belofte van de toekomst.
Disneyland is gewijd aan de idealen, dromen en harde feiten...
die Amerika hebben geschapen...
in de hoop dat het een bron van vreugde en inspiratie zal zijn voor de hele wereld.
Bedankt.
Dit was een van de spannendste momenten van m'n leven.
Ik denk dat iedereen die hier vandaag is, zal zeggen...
zoals mensen jaren geleden bij de opening van de Eiffeltoren: 'Ik was erbij.'
Ik ben er trots op dat ik bij de opening van Disneyland was. Het is geweldig.
BEELDHOUWER
Wij hadden er wel vertrouwen in dat het iets goeds zou worden.
Anderen wisten zeker dat het geen succes zou worden.
Dat gold niet voor de mensen van de creatieve afdelingen.
Walt zegt: 'Ik wil alleen dat mensen die langslopen of langsrijden...
of toegang hebben tot alles wat je ontwerpt...
een glimlach op hun gezicht hebben als ze weggaan.'
Hij zei: 'Onthoud dat. Meer vraag ik niet van je als ontwerper.
Maak het mooi, maar zorg dat je een lach op hun gezicht tovert.
De pers was niet erg lovend over onze opening...
maar dat is de prijs die je betaalt als je in Hollywood werkt.
Ze zoeken naar kleine barstjes of dingen die ze kunnen vergroten.
Het is me een genoegen om de lieftallige dame...
en ster voor te stellen die op Mr Disneys verzoek de Mark Twain komt dopen.
Juffrouw Irene Dunne.
Hallo, Irene. - Hoe gaat het? Hij helt over.
Hij helt een beetje over, want hij vaart zo weg.
En de boot is gedoopt. Hij begint z'n dagelijkse tochten...
over de rivieren van de wereld. Van Amerika, bedoel ik.
Bedankt, juffrouw Dunne. - Goede reis.
En nu, dames en heren, moet ik naar andere plekken.
De commandeur, admiraal Joe Fowler, zit in de stuurhut.
Ze gaan vertrekken, dus ik kan maar beter...
Dag, Irene. Dag, allemaal. Goede reis. Daar gaat het fluitje.
Vaar maar weg, admiraal.
Voor onze preview van Tomorrowland...
wil ik een paar woorden van toewijding lezen.
'Een blik op een wereld vol mooie ideeën, die het werk van de mens belichaamt.
Een stap in de toekomst, met voorspellingen van wat komen gaat.
Morgen biedt nieuwe ontdekkingen in wetenschap, avontuur en idealen.
Het atoomtijdperk, de uitdaging van de ruimte...
en de hoop op een vreedzame, verenigde wereld.'
Die duiven zijn, hopelijk, de voorboden van vrede voor de wereld van morgen.
Het gaat om hoe mensen zich voelen. Ze voelen zich beter over zichzelf.
Als we mensen vertrouwen geven, het gevoel dat ze alles aankunnen...
neemt hun angst niet alleen af, het maakt ze ook betere mensen.
En er is hoop.
Je hebt Barnum overtroffen. Maar we moeten gaan.
Ja, maar ik wil nog even alle artiesten bedanken...
en iedereen die deze droom heeft laten uitkomen.
Laten we lol maken in Fantasyland. - Tot ziens, mensen.
Ondanks de vroege tegenslagen heeft Disneyland sinds de opening
meer dan 900 miljoen gasten verwelkomd.
Opgedragen aan de vakmensen die de gelukkigste plek op aarde bouwden
Vertaling: Laura Oplaat